در احاديث زيادى هم حسن ظن نسبت به مردم و هم حسن ظن نسبت به خداوند مورد تأكيد فراوان قرار گرفته است ، در مورد حسن ظن نسبت به مردم ، احاديث زير بسيار جالب است :
1 - در حديثى از امير مؤمنان على عليه السلام مىخوانيم كه فرمود : « حُسْنُ الظَّنِّ مِنْ افْضَلِ الْسَّجايا وَاجْزَلِ الْعَطايا ؛ حسن ظن از بهترين صفات انسانى و پربارترين مواهب الهى است » . « 1 »
2 - در حديث ديگرى از همان امام بزرگوار مىخوانيم : « حُسْنُ الظَّنِّ مِنْ احْسَنِ الشِّيَمِ وَ افْضَلِ الْقِسَمِ ؛ حسن ظن از بهترين خوىها و برترين بهرهها است » . « 2 »
3 - و نيز از همان حضرت نقل شده است كه فرمود : « حُسْنُ الظَنِّ يُخَفِّفُ الهَمَّ وَ يُنجْى مِنْ تَقَلُّدِ الْاثْمِ ؛ حسن ظن اندوه را سبك مىكند ، و از آلوده شدن به گناه رهايى مىبخشد » . « 3 »
4 - در حديث ديگرى باز از همان امام همام چنين نقل شده : « حُسْنُ الظَّنِّ راحَةُ الْقَلْبِ وَ سَلامَةُ الدّينِ ؛ حسن ظن مايهء آرامش قلب و سلامت دين است » . « 4 »
5 - باز در حديث ديگرى از همان امام معصوم عليه السلام چنين مىخوانيم : « مَنْ حَسُنَ ظَنُّهُ بِالنّاسِ حازَ مِنْهُمُ الَمحَبَّةَ ؛ كسى كه نسبت به مردم خوش گمان باشد محبت آنها را به سوى خود جلب خواهد كرد » . « 5 »
و در مورد حسن ظن نسبت به پروردگار عالم نيز احاديث نابى در منابع معتبر اسلامى ديده مىشود از جمله :
1 - در حديثى از بعض معصومين عليهم السلام نقل شده است كه فرمود : « وَالَّذى لاالهَ الَّا هُوَ ما اعْطِىَ مُؤْمِنٌ قَطُ خَيْرَ الدُّنيا وَ الْآخِرَةِ الا بِحُسْنِ ظَنِّهِ بِاللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ رَجائِهِ لَهُ وَ حُسْنِ خُلْقِهِ وَ الْكَفِّ عَنْ اغْتِيابِ الْمُؤمِنينَ ؛ سوگند به خدايى كه هيچ معبودى جز او نيست هيچ فرد با ايمانى هرگز به خير دنيا و آخرت نمىرسد مگر به خاطر ( چند چيز ) حسن ظن به خداوند متعال ، و اميد از درگاه او ، و حسن خلق و خوددارى از غيبت مؤمنان » . « 6 »
هامش
( 1 ) . غرر الحكم ، حديث 4834 .
( 2 ) . همان ، حديث 4824 .
( 3 ) . همان ، حديث 4823 .
( 4 ) . همان ، حديث 4816 .
( 5 ) . غرر الحكم ، حديث 8842 .
( 6 ) . اصول كافى ، جلد 2 ، صفحه 71 ، حديث 2 .