تعريف سوءظن و حسن ظن
هنگامى كه اين دو واژه در مورد مردم به كار مىرود مفهوم روشنى دارد ؛ مفهوم سوءظن آن است كه هرگاه كارى از كسى سر زند كه قابل تفسير صحيح و نادرست باشد آن را به صورت نادرستى تفسير كنيم ، مثلًا هنگامى كه مردى را با زن ناشناسى ببيند فكر كند آن زن نامحرم است و نيت آنها ارتكاب اعمال خلاف مىباشد ، در حالى كه حسن ظن مىگويد بگو حتماً محرم يا همسر او است . يا هنگامى كه شخصى اقدام به ساختن مسجد يا بناى خير ديگرى مىكند مقتضاى سوءظن آن است هدفش رياكارى يا اغفال مردم است ، در حالى كه حسن ظن مىگويد اين عمل را با انگيزهء الهى و نيت خيرخواهانه انجام داده است .
از اينجا روشن مىشود كه دائرهء حسن ظن و سوءظن بسيار وسيع و گسترده است و نه تنها در عبادات بلكه در مسائل اجتماعى ، اخلاقى ، اقتصادى و سياسى نيز جارى مىشود .
و هنگامى كه اين دو واژه دربارهء خداوند به كار رود ، منظور از حسن ظن آن است كه به وعدههاى الهى اميدوار باشد ، وعدهء رزق و روزى ، وعدهء يارى كردن يارانش ، وعدهء پيروزى مجاهدان ، وعدهء آمرزش گناهان و مانند اينها . و معنى سوء ظن آن است كه به هنگام بروز مشكلات نسبت به وعدههاى الهى متزلزل شود ، و هنگام پيش آمدن امتحانات دشوار در مسائل مالى و غير آن ، وعدههاى خداوند را فراموش كرده رو به گناه آورد .
در روايات گذشته نيز تعبيرات زنده و روشنى ديده مىشود كه آنچه را در بالا گفتيم تأييد مىكند .
* * *