ويرانگرى آن در سطح جامعه و درون خانوادهها و عواقب ناگوارى كه از اين رهگذر دامن همه را مىگيرد ، و در بحثهاى گذشته به آن اشاره شد ، و همچنين عذابها و مجازاتهاى الهى كه در دنيا و آخرت بر آن مترتب است ، قطعاً عامل بازدارندهء ديگرى است .
افراد سخن چين به ويژه كسانى كه به آن عادت كردهاند ، بايد آن آثار شوم اجتماعى و كيفرهاى الهى اين عمل را همه روز از نظر بگذرانند ، و پى در پى به خود تلقين كنند كه سرانجام نمّامى و سخن چينى اين است اين ! ، و گرنه وسوسههاى شيطانى و هوا و هوس آنها را آسوده نخواهد گذاشت .
برخورد مردم با ايمان با افراد نمّام و سخن چين مىتواند عامل بازدارنده ديگرى باشد . زيرا هنگامى كه به گفتههاى آنها اعتنا نشود ، و با بىاعتنائى مواجه گردند ، و مردم آنها را طرد كنند ، به زودى در مىيابند كه سخنان آنها خريدارى ندارد - و سبب بدبينى و نفرت مردم مىگردد . همين امر ارادهء آنها را در اين كار زشت تضعيف مىكند .
در حديثى از امير مؤمنان على عليه السلام مىخوانيم : « اكْذِبِ السِّعايَةَ و الَّنميمَةَ باطِلَةً كانَتْ اوْ صَحِيحَةً ؛ سعايت و سخن چينى را تكذيب كن ، خواه باطل باشد يا صحيح » . « 1 »
اگر دروغ باشد بايد تكذيب شود ، و اگر راست باشد با بىاعتنائى روبرو گردد .
در حديث ديگرى مىخوانيم كه مردى نامهاى خدمت امير مؤمنان على عليه السلام داد كه در آن دربارهء كسى سخن چينى شده بود . امام به او فرمود : « انْ كُنْتَ صادِقاً مَقَتْناكَ وَانْ كُنْتَ كاذِباً عاقَبْناكَ وَ انْ احْبَبْتَ الْقِيلَةَ اقَلْناكَ بَلْ تُقيلُنى يا اميرَ الْمُؤْمِنينَ ؛ اگر آنچه را نوشتهاى راست باشد ما تو را مبغوض مىداريم ، و اگر دروغ باشد ما تو را مجازات مىكنيم ، و اگر توبه كنى توبه تو را مىپذيريم .
آن مرد عرض كرد توبه مىكنم اى امير مؤمنان توبه مرا بپذير » . « 2 »
اين نكته نيز قابل توجه است ؛ كسانى كه سخن چينى ديگران را نزد تو مىكنند
هامش
( 1 ) . غرر الحكم ، حديث 2442 .
( 2 ) . ميزان الحكمة ، جلد 4 ، حديث 20685 ؛ در بحار الانوار ، جلد 72 ، صفحه 270 شبيه آن آمده است .