دربارهء تو نزد ديگران نيز سخنچينى خواهند كرد . همان گونه كه در حديثى در روضهء بحار الانوار از امام صادق عليه السلام نقل شده مىخوانيم : « وَ مَنْ نَمَّ الَيْكَ سَيَنُمُّ عَلَيْكَ ؛ كسى كه نزد تو سخن چينى كند ، بر ضد تو نيز سخن چينى خواهد كرد » . « 1 »
آخرين سخن در اين زمينه اين است كه غالب مفاسد اخلاقى در صفات رذيله از ضعف ايمان ناشى مىشود هر قدر پايههاى ايمان به روز جزا در دل محكمتر گردد ، اين رذايل كمرنگتر و كم رنگتر خواهد شد .
موارد استثناء
حرام بودن سخن چينى به عنوان يك گناه كبيره و زشتى آن از نظر علم اخلاق يك اصل اساسى است كه بايد هميشه مورد توجه باشد ، ولى به ندرت ممكن است اين حكم مانند ساير احكام شرع استثناءهايى داشته باشد كه در آن موارد نقل كردن حرف اين براى آن يا بالعكس نه تنها جايز باشد ، بلكه گاه واجب باشد ، از جمله اين موارد جايى كه احساس كنيم فرد يا گروهى قصد كشتن يا ضربه زدن به فردى را دارد و مسأله جدى است ، سخن آنها را براى فرد مورد نظر نقل كنيم تا در محافظت خويشتن بكوشد يا از منطقهء خطر دور شود ، نظير آنچه در مورد موسى عليه السلام واقع شد كه پس از داستان كشتن قبطى متجاوز كسى نزد موسى عليه السلام آمد و گفت : « انَّ الْمَلَأَ يَأتَمِرُونَ بِكَ لِيَقْتُلُوكَ فَاخْرجْ انّى لَكَ مِنَ النَّاصِحينَ ؛ اين جمعيت براى كشتن تو به مشورت نشستهاند فوراً از شهر خارج شو كه من از خيرخواهان تو هستم » . « 2 »
گاه مىشود به وسيلهء سخن چينى راست يا دروغ ميان صفوف دشمن اختلاف افكند ، اين نيز از موارد جواز يا وجوب آن است نظير آنچه دربارهء نعيم بن مسعود و جنگ احزاب نقل شده كه در ميان دو گروهى از دشمنان اسلام اختلاف افكند و آنها را نسبت به يكديگر بدبين و در امر جنگ سست نمود . « 3 »
ولى اين گونه استثنائات نادر هرگز نبايد بهانهاى براى آلوده شدن به اين گناه يا
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 75 ، صفحه 230 .
( 2 ) . قصص ، آيهء 20 .
( 3 ) . شرح اين داستان را در تفسير نمونه جلد 17 ، صفحه 259 ، ذيل آيهء 25 سورهء احزاب بخوانيد .