جدا سازد . همان گونه كه ساختن يك سدّ مفيد براى ذخيرهء آب ممكن است دهها سال طول بكشد اما ويران كردن آن با مواد منفجره در چند ساعت امكانپذير است .
اين سخن را با حديثى از امام صادق عليه السلام پايان مىدهيم فرمود : « الساعِى قاتِلُ ثَلاثَةٍ قاتِلُ نَفْسِهِ وَ قاتِلُ مَنْ يُسْعى بِهِ وَ قاتِلُ مَنْ يُسْعى الَيْهِ ؛ سعايت كننده هم قاتل خويشتن است ، و هم قاتل كسى است كه بر ضد او سعايت مىكند و هم قاتل كسى است كه در نزد وى از ديگرى سعايت كرده است » . « 1 »
بسيار مىشود كه سعايت نسبت به كسى در نزد شاهان و امراء واقعاً سبب قتل او مىگردد ، و در چنين صورتى سعايت كننده نيز قاتل خويشتن در پيشگاه خدا محسوب مىشود و كسى كه نزد او سعايت شده است به خاطر عدم تحقيق كافى ، گويى به دست سعايت كننده به قتل رسيده است چون بى گناهى را كشته است .
توجه به اين نكته لازم است كه جمعى از بزرگان سعايت و نمامى را به يك معنى دانستهاند ، در حالى كه ممكن است فرقى در ميان آن دو باشد ( هر چند بسيار قريب الافق هستند ) نمامى و سخن چينى آن است كه ميان دو دوست يا دو خويشاوند يا دو همكار را جدايى بيندازد ولى سعايت اين است كه نزد شخص بزرگى بدگويى از كسى كند و كار او يا جان او را به خطر بيندازد . لذا سعايت در بسيارى از روايات به عنوان سعايت نزد سلطان و مانند آن به كار رفته است .
اما نزديك بودن افق هر دو معنى ، سبب شده كه تحت يك عنوان ذكر شود .
انگيزههاى سخن چينى
اين صفت رذيله مانند صفات ديگر پيوند ناگسستنى با بسيارى از رذائل اخلاقى دارد ، از جمله آنها حسد است ، زيرا شخص حسود كه نمىتواند آرامش زندگى ديگران را تحمل كند و از اين كه دوستان دست به دست هم دادند و كارهاى خود را به سرعت پيش مىبرند ، يا خانوادهها و همسران كه پيوند محبت قوى با هم دارند
هامش
( 1 ) . خصال ( مترجم ) شيخ صدوق ، صفحه 122 ( باب الثلاثه ) .