از مصاديق عمدهء صدقه و معروف . و به تعبير ديگر چون اصلاح در ميان مردم فرد كامل معروف و صدقه است جداگانه ذكر شده است .
* * * در هشتمين و آخرين آيه سخن از برنامهء يكى از پيامبران بزرگ الهى به نام « شعيب » است ، او هدف از قيام خود را چنين بيان مىكند : من جز اصلاح تا آنجا كه توانايى دارم ، نمىخواهم ( انْ ارِيدُ الَّا الْاصْلاحُ ما اسْتَطَعْتُ ) .
اين همان هدفى است كه تمام پيامبران الهى آن را تعقيب مىكردند ، اصلاح عقيده ، اصلاح اخلاق ، اصلاح عمل و اصلاح روابط اجتماعى مردم .
بعضى در تفسير اصلاح گفتهاند ، مفهوم آن اين است كه مىخواهم دنياى شما را با عدالت و آخرت شما را با عبادت اصلاح كنم ، ولى روشن است كه اصلاح مفهوم وسيعترى دارد كه فراتر از عدالت را نيز شامل مىشود .
سپس براى توفيق در اين امر بسيار مهم يعنى اصلاح دين و دنياى انسانها در تمام زمينهها از خداوند بزرگ توفيق مىطلبد و مىگويد : توفيق من جز به يارى خدا نيست ، بر او توكل كردم ، و به سوى او باز مىگردم . ( وَ ماتُوْفيقى الَّا بِاللَّهِ عَلَيهِ تَوَكَّلْتُ وَ الَيْهِ انِيبُ ) .
جالب اين كه شعيب هنگامى اين سخن را به قوم گمراه گفت كه آنها غرق فساد مالى و اخلاقى بودند ، و نهى شعيب را از عبادت بتها و كم فروشى و فساد مالى ، مخالف آزادى خود قلمداد مىكردند و مىگفتند از تو كه آدم عاقل و فهميدهاى هستى بعيد است بخواهى جلو آزادى فكرى و عملى ما را بگيرى گويا آنها نيز مانند گروهى از مردم عصر ما كه از مفهوم صحيح آزادى بىخبرند و نمىدانند يا نمىخواهند بدانند كه آزادى افتخارآميز بشر ، تنها در چهار چوب ارزشها است ، در بيراههها سرگردان بودند ، كه شعيب به آنها پاسخ گفت هدف من اصلاح به معنى واقعى كلمه است ، نه تسليم هوا و هوسهاى شما شدن .
قابل توجه اين كه قوم شعيب عليه السلام او را به عنوان انسانى عاقل و فرزانه
اخلاق در قرآن ( فارسى ) — صفحة 303
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٠٣