براى شما آورد دربارهء آن تحقيق كنيد ( مبادا دروغ يا تهمت و سخن چينى باشد ) پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله دستور تحقيق به « خالد بن وليد » داد كه با گروهى به سراغ آنها برود .
او با شتابزدگى هيچ كارى انجام نداد ، پس از تحقيق معلوم شد طايفهء بنى المصطلق كاملًا به اسلام وفادارند . خبر به پيامبر صلى الله عليه و آله رسيد و پيامبر فرمود : التَّانّى مِن اللَّهِ وَ الْعَجَلَةُ مِنَ الشَّيْطانِ ؛ درنگ كردن و تحقيق نمودن از سوى خدا و عجله از شيطان است . « 1 »
طبق حديثى از امام صادق عليه السلام آيهء فوق اشاره به نمّام و سخن چين دارد . « 2 »
از اين تعبير روشن مىشود كه نمّامى و سخن چينى ، سخنان دروغ را نيز شامل مىشود .
* * * در چهارمين آيه كه بعضى از بزرگان مانند علّامه مجلسى آن را در بحث نميمه آوردهاند مىفرمايد : كسى كه شفاعت براى كار بدى كند سهمى از آن را خواهد داشت . ( وَ مَنْ يَشْفَعُ شَفاعَةً سَيِّئَةً يَكُنْ لَهُ كِفْلٌ مِنْها ) اين آيه مفهوم وسيع و گستردهاى دارد كه سخن چينى را نيز شامل مىشود چه شفاعت سوئى از اين بدتر كه در ميان دو مسلمان آتش عداوت و دشمنى را شعله ور سازد آنها را نسبت به يكديگر بدبين كرده و به جان هم بيندازد و لذا در حديثى از پيامبر نقل شده كه فرمود : « مَنْ امَرَ بِسُوءٍ اوْ دَلَّ عَلَيْهِ اوْ اشارَ فَهُوَ شَريكٌ ؛ كسى كه دعوت به كار بدى كند يا راهنمائى به آن نمايد و يا حتى اشاره كند شريك در آن كار است » .
* * * در پنجمين آيه سخن از اصلاح ذات البين است كه در نقطهء مقابل سخن چينى و افساد ذات البين قرار دارد مىفرمايد : تقواى الهى پيشه كنيد و برادرانى را كه با هم اختلاف دارند آشتى دهيد و اطاعت خدا و پيغمبر او را كنيد اگر ايمان داريد .
هامش
( 1 ) . تفسير قرطبى ، جلد 9 ، صفحه 6131 .
( 2 ) . مستدرك سفينة البحار ، جلد 10 ، صفحه 152 .