وفاى به عهد در روايات اسلامى
در احاديث اسلامى در زمينهء وفاى به عهد تعبيرات بسيار مهم و جالبى ديده مىشود كه بسيار پر معنى و آموزنده است .
در اينجا گلچينى از آن احاديث را در اختيار خوانندگان عزيز قرار مىدهيم :
1 - پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله در يك جملهء كوتاه مىفرمايد : « لا دِينَ لِمَنْ لا عَهْدَ لَهُ ؛ كسى كه پايبند عهد و پيمان خود نيست دين ندارد » . « 1 »
اين تعبير نشان مىدهد كه اگر تمام دين را در وفادارى نسبت به خالق و خلق خلاصه نكنيم حد اقل يكى از اركان مهم دين ، وفاى به عهد است . و لذا در تعبير ديگرى از امير مؤمنان على عليه السلام آمده است : « اصْلُ الدِّينِ اداءُ الْامانَةِ وَ الْوَفاءِ بِالْعُهُودِ » . « 2 »
2 - در حديث ديگرى از همان حضرت مىخوانيم : ما ايْقَنَ بِاللَّهِ مَنْ لَمْ يَرْعَ عُهُودَهُ وَ ذِمَّتَهُ ؛ كسى كه رعايت عهد و پيمان خويش را نكند ، به خدا يقين و ايمان پيدا نكرده است » . « 3 »
زيرا پيمان شكنان ، منافع خويش را در عصيان پروردگار جستجو مىكنند ، و اين دليل بر آن است كه پايههاى اعتقادشان نسبت به توحيد افعالى سست و متزلزل است .
3 - در فرمان معروف مالك اشتر ، از مهمترين مسايلى كه على عليه السلام بر آن تأكيد مىكند مسألهء وفاى به عهد در برابر هر كس و هر گروه است ، مىفرمايد : « وَ انْ عَقَدْتَ بَيْنَكَ وَ بَيْنَ عَدُوِّكَ عُقْدَةً ، اوْ الْبَسْتَهُ مِنْكَ ذِمَّةً فَحُطَّ عَهْدَكَ بِالْوَفاءِ ، وَ ارْعَ ذِمَّتَكَ بَالْامانَةِ ، وَ اجْعَلْ نَفْسَكَ جُنَّةً دُونَ ما اعْطَيْتَ فَانَّهُ لَيْسَ مِنْ فَرائِضِ اللَّهِ شَىْءٌ النَّاسُ اشَدُّ عَلَيْهِ اجْتماعاً مَعَ تَفَرُّقِ اهْوائِهِمْ وَ تَشَتُّتِ آرائِهِمْ مِنْ تَعْظِيمِ الْوَفاءِ بِالْعُهُودِ ، وَ قَدْ لَزِمَ ذلِكَ الْمُشْرِكُونَ فِيما بَيْنَهُمْ دُونَ الْمُسْلِمِينَ لِمَا اسْتَوْبَلُوا مِنْ عَواقِبِ الغَدْرِ ؛ اگر پيمان بين تو و دشمن بسته شد يا تعهد پناه دادن را به او دادى جامهء وفا را بر عهد خويش بپوشان ، و تعهدات خود را محترم بشمار ، و جان خود را سپر تعهدات خويش قرار ده ، زيرا هيچ يك از فرائض الهى نيست
هامش
( 1 ) بحار الانوار ، جلد 69 ، صفحه 198 ، ( حديث 26 )
( 2 ) غرر الحكم ، حديث 1762 .
( 3 ) غرر الحكم ، حديث 9577 .