غاضَ الْوَفاءُ وَ فاضَ الْغَدْرُ وَ اتّسَعَتْ * مَسافَةُ الْخُلْفِ بَيْنَ الْقَوْلِ وَ الْعَمَلِ
در عصر ما وفا كمياب شده و بىوفايى و پيمان شكنى فراوان گشته و فاصلهء ميان گفتار و عمل بسيار زياد شده » .
6 - در حديث ديگرى از امام باقر عليه السلام چنين آمده است :
« ثَلاثٌ لَمْ يَجْعَلِ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِاحَدٍ فِيهِنَّ رُخْصَةً اداءُ الْامانَةِ الَى البَرِّ وَ الْفاجِرِ ، وَ الْوَفاءِ بِالْعَهْدِ لِلْبَرَّ وَ الْفاجِرِ ، وَ بِرُّ الْوالِدَيْنِ بَرَّيْنِ كانا اوْ فاجِرَيْنِ ؛
سه چيز است كه خداوند به احدى اجازهء مخالفت با آن را نداده است ؛ اداى امانت خواه صاحب امانت انسان نيكوكارى باشد يا بدكار ، و وفاى به عهد ، خواه طرف مقابل نيكوكار باشد يا بدكار ، و نيكى به پدر و مادر خواه آن دو نيكوكار باشند يا بدكار » . « 1 »
همين مضمون در جاى ديگر از امام صادق عليه السلام نيز نقل شده است . « 2 »
اين حديث به خوبى نشان مىدهد كه در قانون وفاى به عهد و اداى امانت و نيكى به پدر و مادر هيچ گونه استثنايى وجود ندارد .
7 - در حديث ديگرى امام عليه السلام عهد و پيمان را همچون طوقى بر گردن انسان مىداند مىفرمايد : « انَّ الْعُهُودَ قَلائِدٌ فِى الْاعْناقِ الى يَوْمِ الْقِيامَةِ فَمَنْ وَصَلَها وَصَلَهُ اللَّهُ ، وَ مَنْ نَقَضَها خَذَلَهُ اللَّهُ ؛ عهد و پيمانها طوقى بر گردن انسان است تا روز قيامت ، كسى كه آن را پيوند دهد ( و به آن وفا كند ) خداوند پيوند او را ( با پاداشها و نعمتهايش ) برقرار مىسازد ، و كسى كه آن را بشكند ، خداوند او را به حال خود رها مىسازد ( تا در برابر حوادث روزگار درهم بشكند ) » . « 3 »
8 - در حديث ديگرى آمده است كه شخصى به على بن الحسين امام سجاد عليه السلام عرض كرد : « اخْبِرْنِى بِجَمِيعِ شَرايِعِ الدِّينِ ؛ تمام اصول اسلام را ( به طور فشرده ) براى من بيان فرما » .
امام در پاسخ كوتاهى فرمود : « قَوْلُ الْحَقِّ وَالْحُكْمُ بِالْعَدْلِ وَ الْوَفاءُ بِالْعَهْدِ ؛ سخن حق گفتن ، و داورى به عدالت كردن ، و به عهد وفا نمودن است » . « 4 »
هامش
( 1 ) . اصول كافى ، جلد 2 ، صفحه 162 ، حديث 15 .
( 2 ) . خصال ، صفحه 140 ، حديث 118 .
( 3 ) . غرر الحكم ، حديث 3650 .
( 4 ) . سفينة البحار ، ماده عهد .