امكانات شوهر نمىگنجد ، او با وعدهء دروغين ، سر و صداى او را خاموش مىكند ، و اى بسا با گذشت زمان فراموش مىشود ، و درگيرى و منازعهاى پيش نخواهد آمد .
اين معنى در مورد توقّعات غير منطقى شوهر نيز صادق است ، و در بعضى از روايات نيز به آن اشاره شده است . « 1 »
راه فرار از دروغ ( توريه )
توريه ( بر وزن توصيه ) به سخنى گفته مىشود كه شنونده از آن چيزى مىفهمد و گوينده از آن چيز ديگرى را اراده مىكند ، يا به تعبير ديگر سخنى است دو پهلو ، كه عبارت تاب هر دو معنى را دارد ، و افرادى كه مقيد به پرهيز از دروغ هستند گاه به آن متوسل مىشوند ، تا هم دروغ نگفته باشند و هم شنونده از اسرار آنها آگاه نشود .
مثالهاى زير مىتواند اين معنى را كاملًا روشن كند :
1 - كسى از ديگرى سؤال مىكند آيا اين كار خلاف را تو كردهاى ؟ او در جواب مىگويد أستغفر اللّه پناه به خدا مىبرم ( شنونده از اين سخن نفى آن كار را مىفهمد در حالى كه گوينده منظورش استغفار از عمل خلافى بوده است كه انجام داده است ) .
2 - كسى از ديگرى سؤال مىكند فلان كس نزد تو از من بدگويى كرد ، او مىگويد :
مگر چنين چيزى ممكن است ( شنونده از اين جواب نفى آن كلام را مىفهمد ، در حالى كه منظور گوينده از آن كلام تنها يك استفهام بود ) .
3 - كسى در خانه ديگرى مىآيد و مىگويد : فلان كس خانه است ؟ او اشاره به پشت در خانه مىكند مىگويد اينجا نيست ( شنونده تصوّر مىكند در خانه نيست ، در حالى كه گوينده منظورش پشت در خانه بوده است ) .
4 - از يكى از دانشمندان سؤال كردند ، جانشين بلافصل پيامبر صلى الله عليه و آله كه بود ؟ او كه در شرائطى بود كه نمىبايست عقيدهء خود را صريحاً بيان كند در جواب گفت : « مَنْ بِنْتُهُ فِى بَيْتِهِ ؛ آن كس كه دخترش در خانه او بود » ( شنونده چنين فكر مىكرد كه منظورش
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 69 ، صفحه 243 .