ايجاد شخصيت در افراد ، يكى ديگر از مؤثرترين طرق درمان دروغ است زيرا همان گونه كه در گذشته اشاره كرديم يكى از عوامل مهم دروغ گويى احساس حقارت و كمبود شخصيت است ، و دروغگو مىخواهد با لاف زدن آن را جبران كند ، و اگر احساس كند صاحب استعدادها و نيروهايى است كه با پرورش آن مىتواند به مقامات عالى در جامعه برسد نيازى به توسل جستن به دروغ براى ايجاد شخصيت كاذب در خود نمىبيند .
به ويژه اگر به آنها توجه داده شود كه راستگويان و صدّيقان در پيشگاه خدا در صف انبياء و شهيدان هستند و رفيق و همنشين آنان در قيامت خواهند بود به يقين براى ترك دروغ و اقبال به راستگويى تشويق خواهند شد ، قرآن كريم مىفرمايد :
« وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَاولئِكَ مَعَ الَّذِينَ انْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِيقِينَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِينَ وَ حَسُنَ اولئِكَ رَفِيقاً ؛ و كسى كه خدا و پيامبر را اطاعت كند ( در روز رستاخيز ) همنشين كسانى خواهد بود كه خدا نعمت خود را بر آنان تمام كرده از پيامبران و صديقان و شهدا و صالحان ، و آنها رفيقهاى خوبى هستند » . « 1 »
اين نكته نيز قابل توجه است كه نفوذ صفت زشت دروغگويى مانند صفات ديگر در وجود انسان از جاهاى ساده و كوچك شروع مىشود و تدريجاً انسان را به دروغهاى خطرناك مىكشاند همان گونه كه امام سجاد عليه السلام فرمود : « اتَّقُوا الْكِذْبَ فِى صَغِيرٍ وَ كَبيرٍ فِى كُلِّ جِدٍّ وَ هَزْلٍ فَانَّ الرَّجُلَ اذا كَذِبَ فِى الصَّغيرِ اجْتَرَءَ عَلَى الْكَبيرِ ؛ از دروغ بپرهيز خواه كوچك باشد يا بزرگ ، جدّى باشد يا شوخى ، چرا كه انسان هنگامى كه در موضوعات كوچك دروغ بگويد جرئت مىكند كه دروغ بزرگ هم بگويد » . « 2 »
استثنائات دروغ
با اين كه دروغ از مهمترين گناهان است و خطرات زيادى براى هر انسانى از نظر مادى و معنوى ، فردى و اجتماعى دارد ، ولى باز هم مواردى دارد كه به صورت
هامش
( 1 ) . نساء ، آيهء 69 .
( 2 ) . بحار الانوار ، جلد 69 ، صفحه 235 .