دروغ بگويد كار بد انجام مىدهد ، و هنگامى كه كار بد انجام مىدهد كافر مىشود ، و هنگامى كه كافر شود داخل دوزخ مىگردد » . « 1 »
جالب اين كه در اين حديث راست گويى سرچشمه نيكوكارى و نيكوكارى سرچشمه ايمان شمرده شده است ، اين به خاطر آن است كه افراد بدكار براى توجيه اعمال خود معمولًا به دروغ پناه مىبرند ، اين از يك سو ، از سوى ديگر در روح آدمى اثر مىگذارد و تدريجاً ايمان را تضعيف مىكند ، و سرانجام به كفر مىكشاند ، همان گونه كه قرآن مجيد مىگويد « ثُمَّ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ اسائُوا السُّوء انْ كَذَّبُوا بِآياتِ اللَّهِ وَ كانُوا بِها يَسْتَهْزِئُونَ ؛ سپس سرانجام كسانى كه اعمال بد مرتكب شدند به جايى رسيد كه آيات خدا را تكذيب كردند و آن رابه سخريه گرفتند » . « 2 »
9 - در حديث ديگرى از امير مؤمنان على عليه السلام مىخوانيم : « اذا احَبَّ اللَّهُ عَبْداً الْهَمَهُ الصِّدْقُ ؛ هنگامى كه خدا كسى را دوست بدارد خداوند راستگويى را به قلب او مىافكند » . « 3 »
10 - اين بحث را با حديث ديگرى از امير مؤمنان على عليه السلام پايان مىدهيم : فرمود :
« ارْبَعٌ مَنْ اعْطِيَهُنَّ فَقَدْ اعْطِىَ خَيْرُ الدُّنْيا وَ الْاخِرَةِ ، صِدْقُ حَدِيثٍ وَ اداءُ امانَةٍ وَ عِفَّةِ بَطْنٍ وَ حُسْنِ خُلْقٍ ؛ چهار چيز است كه به هر كس داده شود خير دنيا و آخرت به او داده شده ؛ راست گويى در سخن ، اداء امانت ، نگهدارى شكم از حرام و حسن خلق » . « 4 »
* * * از مجموع اين احاديث نكات مهم زير به خوبى استفاده مىشود :
يكى از طرق آزمايش مردم . آزمايش افراد صاحب ايمان راست گويى است .
دعوت به راست گويى جزء برنامهء اصلى تمام پيامبران بوده است .
راست گويى سبب پاكى عمل است .
مقام والاى انسان در پيشگاه خدا در گرو راست گويى است .
گرامىترين مردم راستگويانند .
هامش
( 1 ) . ميزان الحكمة ، جلد 3 ، صفحه 2674 .
( 2 ) . روم ، آيهء 10 .
( 3 ) . شرح غرر آمدى ، جلد 3 ، صفحه 161 .
( 4 ) . همان مدرك ، جلد 2 ، صفحه 151 .