زير بناى فضايل ديگر انسانى است روشن مىشود . آرى آنجا كه صدق و راستى است ، صفا و صميميت و امانت و اعتماد و شجاعت حاصل است ، و آنجا كه صدق و راستى نباشد ، همهء اين صفات رخت بر مىبندد و انسان را از درون تهى مىسازد . و حتى به ايمان و عقيدهء انسان نيز لطمه وارد مىكند .
و جالب اين كه صفت اصلى رهبران و پيشوايان الهى در بعضى از آيات فوق ، راست گويى و صدق ذكر شده و همه را دعوت مىكند كه هميشه و در همه جا با صادقان باشند ، و اين نشان مىدهد كه بقيهء فضايل انبياء و اولياء بر محور صدق دور مىزند ، و براى شناخت آنها قبل از هر چيز بايد به دنبال اين وصف بگرديم .
صدق و راستى در روايات اسلامى
اهميت اين فضيلت اخلاقى در روايات اسلامى بيش از آن است كه در سخن بگنجد و رواياتى كه از پيامبر صلى الله عليه و آله و امير مؤمنان عليه السلام و ائمه هدى عليهم السلام در اين زمينه نقل شده بيش از حدّ احصا و شمارش است ، تنها گلچينى از آن را در ذيل بيان مىكنيم كه به عنوان مشت نمونه خروار بيانگر موقعيت اين صفت در ميان تمام صفات انسانى است . و از اين روايات به خوبى استفاده مىشود كه همهء فضايل انسانى از صدق و راستى سرچشمه مىگيرد .
1 - در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده و در گذشته نيز به آن اشاره كردهايم و به خاطر اهميت فوق العادهاش تكرار مىنماييم ، مىخوانيم : « لاتَنْظُرُوا الى كَثْرَةِ صَلاتِهِمْ وَ صِيامِهِمْ وَ كَثْرَةِ الْحَجِّ وَ الزَّكاةِ وَ كَثْرَةِ الْمَعْرُوفِ وَطَنْطَنَتِهِمْ بِاللَّيلِ ، انْظُرُوا الى صِدْقِ الْحَدِيثِ وَ اداءِ الْأَمانَةِ ؛ نگاه نكنيد به فزونى نماز و روزه و زيادى حج و زكات و انفاقها و سر و صداى عبادات شبانه بعضى از مردم ( اگر مىخواهيد آنها را امتحان كنيد ) آنها را به راستگويى و اداى امانت آزمايش كنيد » . « 1 »
2 - در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم : « انَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَمْ يَبْعَثْ نَبِيّاً
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 68 ، صفحه 9 ، حديث 13 .