مىشود ؛ انَّ صاحِبَ الْغِيْبَةِ لا يُغْفَرُ لَهُ حَتَّى يَغْفِرَ لَهُ صاحِبُهُ ؛ اما غيبت كننده بخشوده نخواهد شد تا غيبت شونده او را عفو كند » . « 1 »
3 - در كتاب مجموعهء ورّام از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده است كه فرمود : « كُلُّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ حَرامٌ دَمُهُ وَ مالُهُ وَ عِرْضُهُ ، وَالْغِيْبَةُ تَناوُلِ الْعِرْضِ ؛ تعرض به همه چيز مسلمان بر مسلمان حرام است ، خون او و مال او ، آبروى او ، و غيبت تعرّض نسبت به آبرو است » . « 2 »
جملهء اخير كه غيبت را مصداق تعرض به آبرو ذكر مىكند خواه از كلام پيامبر صلى الله عليه و آله باشد خواه از كلمات راويان حديث ، در هر حال مىتواند شاهد و گواهى براى مقصود ما باشد .
رواياتى كه مىگويد غيبت سبب نقل حسنات از نامهء اعمال غيبت كننده به غيبت شونده ، و نقل سيئات از نامهء اعمال غيبت شونده به غيبت كننده مىشود ، ( و در گذشته به آن اشاره شد ) دليل روشن ديگرى بر حق الناس بودن غيبت است ، چرا كه نقل حسنات و سيئات براى جبران آبروى ضايع شدهء غيبت شونده است .
حال كه روشن شد غيبت حق الناس است ، و حق الناس بايد جبران گردد ، اين سؤال پيش مىآيد كه غيبت كننده چگونه مىتواند خطاى خود را جبران كند .
از بعضى از روايات استفاده مىشود كه اگر غيبت به گوش غيبت شونده رسيده است بايد برود و از او حليّت بطلبد و اگر نرسيده بايد براى او در پيشگاه خدا طلب آمرزش كرد ( تا حق او جبران شود ) اين مضمون در حديثى از امام صادق عليه السلام چنين نقل شده است : « فَانْ اغْتِيْبَ فَبَلَغَ الْمُغْتابَ فَلَمْ يَبْقَ الّا انْ تَسْتَحِلَّ مِنْهُ وَ انْ لَمْ يَبْلُغْهُ وَ لَمْ يَلْحَقْهُ عِلْمَ ذلِكَ فَاسْتَغْفِرِ اللَّهَ لَهُ » . « 3 »
اين تفسير و توضيح شايد به خاطر اين است كه اگر غيبت به شخص غيبتشونده نرسيده است نقل آن براى او اى بسا سبب اذيت و آزار بيشترى مىشود ، و مسئوليت سنگينترى به بار مىآورد ، به همين دليل تنها دستور استغفار براى او داده شده است . بنابراين اگر موردى باشد كه غيبت شونده ناراحت نمىشود ، وجوب حليّت طلبيدن بعيد نيست .
هامش
( 1 ) . المحجة البيضاء ، جلد 5 ، صفحه 251 .
( 2 ) . مجموعه ورّام ، جلد 1 ، صفحه 123 .
( 3 ) . بحار الانوار ، جلد 72 ، صفحه 242 .