و زحمت ابدى است » . « 1 »
هر گاه كمى در احوال حريصان دقيق شويم و زندگى پر درد و رنج و مشقّت آنها را بررسى كنيم كه شب و روز مىدوند و اموالى را گردآورى مىكنند و بى آنكه از آن بهرهاى بگيرند رها مىكنند و مىروند ، به صدق كلام بالا آشناتر مىشويم و به گفتهء سعدى :
گفت : چشم تنگ دنيا دوست را * يا قناعت پر كند يا خاك گور !
كه در واقع مقتبس از همين احاديث است .
5 - انسان حريص هرگز سير نمىشود ، به همين دليل دائماً براى جمع و اندوختن ثروت تلاش مىكند و حتّى خودش از آن بهره نمىگيرد ، امير مؤمنان على عليه السلام در سخن پر معناى ديگرى مىفرمايد : « الْحَرِيصُ فَقِيرٌ وَ لَوْ مَلَكَ الدُّنْيَا بِحَذَافِيرِهَا ! ؛ آدم حريص فقير است هر چند تمام دنيا را مالك شود ! » « 2 »
6 - تنها كسانى از غناى درون بهرهمند مىشوند كه اسير حرص نباشند ، همان گونه كه مولا امير مؤمنان على عليه السلام در سخن ديگرى مىفرمايد : « اغْنَى الْغِنَى مَنْ لَمْ يَكُنْ لِلْحِرْصِ اسِيراً ! ؛ از همهء بى نيازىها بالاتر بى نيازى كسى است كه اسير چنگال حرص نباشد ! » « 3 »
7 - حرص براى جمع آورى اموال دنيا سرانجام انسان را به هلاكت مىافكند ، نه فقط هلاكت معنوى كه در بسيارى از اوقات هلاكت مادّى نيز به همراه دارد ، در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله مىخوانيم : « انَّ الدِّينَارَ وَ الدِّرْهَمَ اهْلَكَا مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ وَ هُمَا مُهْلِكَاكُمْ ! ؛ دينار و درهم ( سكّههاى طلا و نقره ) پيشينيان شما را هلاك كردند شما را نيز هلاك مىكنند ! » « 4 »
8 - آدم حريص روز به روز خود را گرفتارتر مىكند تا آنجا كه راه نجات را به روى
هامش
( 1 ) غرر الحكم ، حديث 982 ؛ ميزان الحكمه ، جلد 1 ، صفحهء 586 ، شمارهء 3592 .
( 2 ) غرر الحكم ، حديث 1753 ؛ ميزان الحكمه ، جلد 1 ، صفحهء 587 ، شمارهء 3615 .
( 3 ) اصول كافى ، جلد 2 ، صفحهء 316 ، حديث 76 ، باب « حبّ الدنيا و الحرص عليها » .
( 4 ) اصول كافى ، جلد 2 ، صفحهء 316 ، حديث 6 ، باب « حبّ الدنيا و الحرص عليها » .