زمين هم دوست دارند . . . در حالى كه بخيل را اهل آسمانها و زمين دشمن دارند » . « 1 »
محدودهء سخاوت
« سخاوت » مانند تمام صفات و كارهاى نيك ، مقدار و اندازهاى دارد كه اگر در مسير افراط قرار گيرد ، نيتجهء منفى خواهد داشت . همچنين « سخاوت » نبايد لطمه به آبرو و حيثيت و زندگى كسانى كه به انسان وابستهاند ، زند .
« سخاوت » بايد در اموال حلال باشد ، نه اموالى كه از راههاى حرام و يا ظلم و ستم به دست آمده است ؛ مانند ، « سخاوت » بسيارى از سلاطين ظالم و ستمگر .
همچنين « سخاوت » نبايد در اموال مربوط به بيت المال باشد ؛ زيرا اموال بيت المال ، حساب و كتاب مخصوص به خود دارد كه بايد به دقت رعايت گردد .
* * *
راههاى كسب سخاوت
اين فضيلت اخلاقى مانند ساير فضايل ، با تعليم و تربيت و انديشه و تفكّر و تمرين و ممارست حاصل مىشود .
توجه به اين حقيقت كه اين اموال و ثروتها ، امانتهاى الهى در دست ماست و هيچ كدام دوام و بقايى ندارد ، انسان را وا مىدارد با بذل و بخشش ، آن را در صندوق امانت الهى ، براى روزى كه دستها خالى است ، ذخيره كند . همچنين دقت در آثار و بركات و پيامدهاى مهمى كه براى « سخاوت » در مطالب قبل ذكر شد ، مشوّق مؤثرى در امر « سخاوت » است .
مطالعهء تاريخ زندگى سخاوتمندان و بخيلان و مقايسه آن دو با يكديگر و احترام و آبرو و شخصيتى كه گروه اول داشتند و ذلّت و بدنامى كه دامنگير گروه دوّم بوده است نيز در ايجاد اين « سخاوت اخلاقى » بسيار مؤثر است .
اينها جنبههاى تعليماتى اين مسئله است ؛ اما از نظر عملى ، هر قدر تمرين و ممارست بيشترى در اين زمينه شود ، توفيق زيادترى در به دست آوردن اين فضيلت اخلاقى حاصل مىگردد ؛ زيرا تكرار اعمال سخاوتمندانه و بذل و بخشش ، هر چند از راه تحميل
هامش
( 1 ) - وسايل الشّيعه ، جلد 15 ، صفحهء 252 .