در اموال او دوختهاند و با حسادت و عداوت به او مىنگرند .
احاديث اسلامى اشارات زيبايى به اين مسئله دارد ، از جمله در حديثى ، امير مؤمنان على عليه السلام مىفرمايند : « عَجِبْتُ لِشَقِىِّ الْبَخيلِ يَتَعَجَّلُ الفَقْرَ الّذى مِنْهُ هَرَبَ وَ يَفُوْتُهُ الْغِنَى الّذى ايّاهُ طَلَبَ فَيَعيشُ في الدُّنيا عَيشَ الفُقَراءِ وَ يُحاسَبُ في الآخِرَةِ حِسابَ الاغنياءِ ؛ از بخيل بدبخت در شگفتم ! به سرعت ، سوى فقر پيش مىرود كه از آن مىگريزد و غنا و بىنيازى را كه مىطلبد ، از دست مىدهد ؛ در دنيا فقيرانه زندگى مىكند و در آخرت بايد حساب اغنيا را بپردازد » . « 1 »
در حديث ديگرى از رسول خدا صلى الله عليه و آله نقل شده است : « اقَلُّ النّاسِ راحَةً الْبَخيلُ ؛ آرامش و آسايش بخيل از تمام مردم كمتر است » . « 2 »
5 - « بخل » موجب بدنامى و سوء شهرت و لعن و نفرين مردم مىشود ؛ همان گونه كه امير مؤمنان على عليه السلام فرمودند : « بِالْبُخْلِ تَكْثُرُ المَسَبَّةَ ؛ به خاطر بخل ، بدگويى و دشنام مردم زياد مىشود » . « 3 »
6 - « بخل » جامع بسيارى از اخلاق رذيله و صفات نكوهيده است و بسيارى از رذايل اخلاقى از آن نشأت مىگيرد ؛ مانند سوء ظن ، حسد ، ترس ، جبن ، از دست دادن اخلاص نيت و صفاى باطن و گرفتارى در چنگال قساوت قلب ؛ حضرت على عليه السلام در اين زمينه مىفرمايند : « النَّظَرُ الَى البَخيلِ يُقْسِىَ الْقَلْبَ » . « 4 »
حديث پر معناى ديگرى از همان بزرگوار نقل شده است : « الْبُخْلُ جَامِعٌ لِمَساوِى العُيوبِ وَ هُوَ زِمامٌ يُقادُ بِهِ الَى كُلِّ سُوءٍ ؛ بخل جامع تمام عيبها و زمامى است كه انسان را به هر بدى مىكشد » . « 5 »
درجات بخل
« بخل » مانند تمام صفات رذيله ، داراى درجاتى است . بعضى از مراحل آن به قدرى
هامش
( 1 ) - شرح فارسى غرر الحكم ، جلد 4 ، صفحهء 346 ، حديث 6280 .
( 2 ) - بحار الانوار ، جلد 70 ، صفحهء 300 .
( 3 ) - شرح فارسى غرر الحكم ، جلد 3 ، صفحهء 200 ، حديث 4195 .
( 4 ) - بحار الانوار ، جلد 75 ، صفحهء 53 .
( 5 ) - بحار الانوار ، جلد 70 ، صفحهء 307 .