امير مؤمنان عليه السلام مىفرمايند : « كَفى بِالْرَّجُلِ غَفْلَةً انْ يُضِيعَ عُمْرَهُ فى مَا لايُنْجيهِ ؛ براى غفلت انسان ، همين بس كه عمر خود را در چيزى كه مايه نجات او نيست ، ضايع كند » . « 1 »
و در تعبير ديگرى از همان حضرت عليه السلام آمده است : « كَفى بِالْمَرْءِ غَفْلَةً أَن يَصْرِفَ هِمَّتَهُ فِى مَا لا يَعْنِيهِ ؛ براى « غفلت » انسان ، همين بس كه عمر خود را در چيزى كه مربوط به او نيست ، صرف كند » . « 2 »
* * *
4 - راههاى زدودن غفلت
« غفلت » از بيماريهاى خطرناك اخلاقى است و براى درمان آن بايد از اصول كلّى حاكم بر اين مباحث استفاده كرد .
نخست اين كه : به عواقب و پيامدهاى « غفلت » بينديشيم و آنچه را كه در بحثهاى گذشته ، مخصوصاً رواياتى كه در اين باب ذكر شد ، مورد توجّه قرار دهيم ، كه تأثير به سزايى در زدودن آثار « غفلت » و بازگشت به « يقظه » و بيدارى دارد ؛ مثلًا ، براى ترك اعتياد به مواد مخدّر يا جلوگيرى از ابتلا به آن ، به اشخاصى اشاره مىكنيم كه به خاطر آن ، به روز سياه افتاده و آثار مرگبار آن ، روح و جسم و پيوندهاى خانوادگى و اجتماعيشان را نابود ساخته است تا از اين طريق ساير مبتلايان ، بيدار شوند و راه بازگشت را پيش گيرند و غير مبتلايان نيز به هوش باشند و در دام آن گرفتار نشوند . همچنين بايد به سراغ ريشهها رفت ؛ زيرا تا ريشههاى يك بيمارى قطع نشود ، درمان آن امكان ندارد .
در بحثهاى گذشته ريشههاى « غفلت » را مشروحاً ذكر كرديم كه نياز به تكرار نيست . علاوه بر مطالب گذشته ، امور ذيل نيز براى زدودن اثرات زيانبار « غفلت » از وجود انسان بسيار مفيد و اثربخش است :
هامش
( 1 ) - شرح غرر الحكم ، جلد 4 ، صفحهء 585 .
( 2 ) - همان مدرك .