است : « بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَ الْمَوْعِظَهِ حِجَابٌ مِنَ الْغَفْلَةِ وَ الغَرَّةِ ؛ حجاب غفلت و غرور ، مانع از آن مىشود كه مواعظ و اندرزها در شما اثر كند » . « 1 »
10 - در روايات اسلامى در حالات « عيسى بن مريم » عليه السلام آمده است : « از كنار قريهاى عبور كرد كه همگى به غضب الهى نابود شده بودند . يكى از آنها را زنده كرد و از او سؤال نمود :
اعمال شما چگونه بود كه چنين بلايى دامنتان را گرفت . در پاسخ گفت : پرستش بت ، محبت دنيا ، ترس كم ، آرزوى دراز و غفلت آميخته با لهو و لعب » . « 2 »
11 - امير مؤمنان عليه السلام دربارهء جنبهء اجتماعى غفلت فرمودهاند : « مِنْ دَلائِلِ الدُّولَةِ قِلَّةُ الْغَفْلَةِ ؛ از دلايل پيشرفت دولتها ( يا پيشرفت در امور زندگى مادى و معنوى ) كمى غفلت است » . « 3 »
آرى ! « غفلت » و بى توجّهى در امور اجتماعى ، ضايعهء عظيمى به دنبال دارد .
12 - اين بحث را با حديثى از امام امير مؤمنان عليه السلام پايان مىدهيم كه مردم را با بيان رساى خويش مخاطب ساخته و مىفرمايند : « اتَّقِ ايُّهَا السَّامِعُ مِنْ سَكْرَتِكَ وَ اسْتَيْقِظْ مِنْ غَفْلَتِكَ ، وَ اخْتَصِرْ مِنْ عَجَلَتِكَ ؛ اى شنونده ! از مستى ( مال و قدرت و مقام و نعمت ) بپرهيز و از خواب غفلت بيدار شو و از شتابزدگى بكاه » . « 4 »
طبق بيان مولاى متقيان على عليه السلام عامل بدبختى انسان ، سه چيز است : مستى شهوت ، غفلت از واقعيتها و شتابزدگى در كارها و امام نيز در اين بيان كوتاه ، هشدار مىدهد تا شنوندگانش ( از هر گروه و هر جمعيت ) از اين سه امر بپرهيزند تا خوشبخت شوند و اهل نجات گردند .
نتيجه
گرچه بيشتر مردم از آثار زيانبار « غفلت » غافلند ؛ اما پيشوايان بزرگ ما كه فاجعهء حاصل از آن را مىديدند ، با عبارتهاى مختلف و تعبيرهاى گوناگون هشدار دادند و همان گونه كه در عبارتهاى گذشته بيان شد ، اهمّيّت موضوع را گوشزد كردند .
هامش
( 1 ) - شرح فارسى غرر الحكم ، جلد 7 ، صفحهء 296 .
( 2 ) - سفينة البحار ، مادهء غفل .
( 3 ) - شرح فارسى غرر الحكم ، جلد 7 ، صفحهء 296 .
( 4 ) - همان مدرك ، جلد 7 ، صفحهء 296 .