آنها از كنترل نيروى عقل و خرد است .
حال بايد ملاحظه كرد كه چه عواملى سبب خارج شدن اميال و خواستهاى درونى از تحت كنترل عقل گشته و به صورت نيرويى ويرانگر درمىآيد . به يقين ، امور زير تأثير زيادى در اين مسئله دارد :
1 - ضعف ايمان
ضعف ايمان ، علت اصلى ناديده گرفتن فرمانهاى الهى است . اگر انسان ، خدا را حاضر و ناظر بداند و دادگاه بزرگ الهى را در قيامت با چشمان قلب خويش مجسم نمايد ؛ هرگز حدود الهى را نمىشكند و از مرزها تجاوز نكرده و آلودهء شهوات و مفاسد اخلاقى نمىگردد .
اين همان برهان الهى است كه در بدترين شرايط زندگى حضرت يوسف عليه السلام به سراغش آمد و او را از آلودگى به فحشا - كه تمام زمينههاى ارتكاب ، موجود و موانعش مفقود بود - حفظ كرد .
اگر ايمان ضعيف گشته و توجه به مبدأ و معاد كم گردد ، زمينهء طغيان شهوات كاملًا فراهم مىشود كه انسان در چنين شرايطى مثل حيوان درندهاى كه از قفس خارج شده باشد و هيچ گونه مانعى در برابر خود نبيند ، به همه جا حمله مىكند و اگر كسى در برابرش ظاهر شود ، مىدرد .
در اين رابطه در حديث علوى آمده است : « مَنِ اشتَاقَ الَى الجَنَّةِ سَلا عَنِ الشَّهواتِ ؛ كسى كه مشتاق به بهشت ( و معتقد به آن ) باشد ، شهوات سركش را به فراموشى مىسپارد » . « 1 »
گاهى نيز انسان براى بهرهگيرى از شهوات بدون قيد و شرط ، سدّ ايمان را درهم مىشكند تا در شهوت پرستى آزاد باشد ؛ قرآن مجيد مىفرمايد : « بَلْ يُريدُ الانسان لِيَفْجُرَ امَامَهُ - يَسْئَلُ ايَّانَ يَوْمُ القيامَةِ « 2 » ؛ . . . بلكه انسان مىخواهد ( آزاد باشد و بدون ترس از دادگاه قيامت ) در تمام عمر ، گناه كند ؛ ( از اين رو ) مىپرسد : قيامت كى خواهد بود ؟ ! ( سؤالى كه نشانهء انكار يا ترديد است ) » .
هامش
( 1 ) - شرح فارسى غرر الحكم حديث 8591 . نهج البلاغه ، كلمات قصار ، حديث 31 .
( 2 ) - قيامت ، 5 و 6 .