است ، همان گونه كه در آيهء 10 سورهء روم آمده است : « ثُمَّ كَانَ عَاقِبَةَ الَّذِينَ أَسَائُوا السُّوأَى أن كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللّهِ وَ كَانُوا بِهَا يَسْتَهْزِئُونَ ؛ سپس سرانجام كار كسانى كه اعمال بد مرتكب شدند به اينجا رسيد كه آيات خدا را تكذيب كردند و آن را به مسخره گرفتند ! »
آرى ! آنها گمراه مىشوند و به كيفر گمراهى خود ؛ يعنى ، آتش قهر و غضب الهى گرفتار خواهند شد .
روشن است كه « شهوات » در اينجا مفهوم وسيعى دارد و منحصر به « شهوت جنسى » نيست ، بلكه هر گونه تمايل افراطى نفسانى و هواپرستى را شامل مىشود .
البته كسانى كه توبه كنند و ايمان خود را كه به خاطر گناه ضربه ديده است تجديد نموده و به سراغ اعمال صالح بروند ، اهل بهشت خواهند بود و آثار تضييع نماز و پيروى شهوات از وجودشان برچيده خواهد شد .
* * * در دوّمين آيه ، ضمن بيان مقابلهء آشكار ميان « بازگشت به سوى خدا » و « پيروى از شهوات » ، و اشاره به اين كه اين دو موضوع در دو جهت مخالف ، حركت مىكنند ، مىفرمايد : « خدا مىخواهد توبه شما را بپذيرد و شما را ببخشد و از آلودگى پاك سازد ؛ اما آنها كه پيرو شهواتند ، مىخواهند شما به كلّى ( از راه حق ) منحرف شويد ؛ وَ اللّهُ يُريدُ أن يَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَ يُريدُ الَّذينَ يَتَّبِعُونَ الشَّهَواتِ ان تَمِيلُوا مَيْلًا عَظِيماً » . « 1 »
آرى ! آنها كه غرق گناه و شهوتند ، مىخواهند ديگران را نيز همرنگ خود سازند و از سر تا پا آلودهء گناه كنند ؛ در حالى كه خداوند مىخواهد مردم با ترك شهوات به سوى او بازگردند و غرق معرفت و نور و صفاى تقوا و قرين سعادت و خوشبختى شوند .
به گفتهء مفسّران بزرگ ، منظور از « ميل عظيم » ، هتك حدود الهى و آلوده شدن به انواع گناهان است . بعضى نيز آن را به معنى ازدواج با محارم و مانند آن - كه در آيات قبل ، از آن نهى شده است - تفسير كردهاند كه در واقع يكى از مصاديق مفهوم بالاست .
لازم به يادآورى است كه پيروى از شهوات در اين آيه ، ممكن است داراى همان
هامش
( 1 ) - نساء ، 27 .