الْامَمِ ؟ ! قَالَ : الْاشَرُ وَ الْبَطَرُ وَ التَّكَاثُرُ وَ التَّنَافُسُ فِى الدُّنْيَا ، و التَّبَاعُدُ و التَّحَاسُدُ حَتَّى يَكُونَ الْبَغْىُ ، ثُمَّ يَكُونُ الْهَرْجُ ! ؛ به زودى بيمارى ( بزرگ ) امّتها ، امّت مرا فرامىگيرد ! عرض كردند : بيمارى ( بزرگ ) امّتها چيست ؟ فرمود : هوسرانى و عيّاشى و فزونطلبى ، مسابقه در دنياپرستى ، اختلاف و نفاق و حسد نسبت به يكديگر و سرانجام به ظلم و ستم و سپس به هرج و مرج مبتلا مىشوند » ! « 1 »
* * *
چند مسئلهء مهم
با روشن شدن ديدگاه قرآن مجيد و روايات اسلامى در مورد اين رذيلهء اخلاقى ( حسد ) و عمق فاجعهاى كه از آن حاصل مىشود ، به سراغ چند نكتهء مهم كه در اين بحث باقى مانده است مىرويم تا موضوع حسد از جوانب مختلف روشن گردد و آنها عبارتند از :
1 - معنى و مفهوم حسد .
2 - انگيزههاى حسد .
3 - نشانهها و آثار حسد .
4 - پيامدهاى فردى و اجتماعى حسد .
5 - طرق درمان و پيشگيرى حسد .
* * *
1 - مفهوم « حسد » و تفاوت آن با « غبطه »
بزرگان علم اخلاق در تفسير « حسد » چنين گفتهاند : « حسد » كه در فارسى از آن تعبير به « رشك » مىشود به معنى « آرزوى زوال نعمت از ديگران است ، خواه آن نعمت به حسود برسد يا نرسد » بنابراين كار حسود يا ويرانگرى است ، يا آرزوى ويران شدن بنيان
هامش
( 1 ) - غرر الحكم شرح فارسى ، جلد 1 ، صفحهء 326 .