مىسازد ، حرص سبب مىشود كه در عين غنا همچون فقيران زندگى مىكند ، او زحمت بكشد و اموالش را براى ديگران ذخيره كند ، در قيامت حساب آنها را بايد پس دهد ، ولى در دنيا ديگران لذّت آن را ببرند .
آرى اگر حريص در اين پيامدها بينديشد قطعاً در روح او اثر مىگذارد .
مرحوم فيض كاشانى در « المحجّةُ البيضاء » مىگويد : داروى بيمارى حرص سه ركن دارد « صبر » و « علم » و « عمل » كه مجموع آن پنج چيز مىشود .
نخست اقتصاد و ميانهروى در هزينههاى زندگى ، زيرا كسى كه هزينههايش افزون گردد ، زندگى آميخته با قناعت او را سير نمىكند ، بنابراين رعايت اعتدال و ميانهروى در صرف اموال دشمن حرص است .
در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم : « مَنِ اقْتَصَدَ اغْنَاهُ اللَّهُ ، وَ مَنْ بَذَّرَ افْقَرَهُ اللَّهُ ؛ كسى كه اعتدال در هزينههاى زندگى را رعايت كند خدا او را بى نياز مىكند و كسى كه اسراف و تبذير كند فقيرش مىسازد » . « 1 »
دوّم هنگامى كه مال به اندازهء كافى براى زيستن دارد ، نگران آينده نباشد چرا كه بسيارى از حريصها به خاطر تأمين آينده حرص مىزنند ، آيندهاى كه با تدبير در موقع خود قابل تأمين است ، اين همان است كه قرآن مىگويد : « الشَّيْطَانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَ يَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَاءِ . . . ؛ شيطان شما را ( به هنگام انفاق ) وعدهء فقر و تهيدستى مىدهد و به فحشاء ( و زشتىها ) امر مىكند ! » « 2 »
سوّم در فوايد قناعت و عزّت حاصل از آن و زيانهاى حرص و طمع و ذلّت ناشى از آنها بينديشد تا انگيزهاى براى قناعت و فاصله گرفتن از حرص او گردد ، پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود : « عِزُّ الْمُؤْمِنِ اسْتِغْنَاهُ عَنِ النَّاسِ ؛ عزّت مؤمن از بى نيازى او از مردم است » . « 3 »
چهارم در تاريخ گذشتگان مخصوصاً گروهى از يهود حريص و دنياپرستان از اقوام ديگر بينديشد و حال آنها را با حال انبيا و اولياء اللَّه مقايسه كند و عقل خود را در اين
هامش
( 1 ) - ميزان الحكمه ، جلد 3 ، صفحهء 2557 .
( 2 ) - بقره ، 268 .
( 3 ) - شرح فارسى غرر الحكم ، جلد 5 ، صفحهء 338 .