نزديكتر سازد تا پرتوى از جلال و جمال او در وجودش ظاهر شود كه گاه از آن تعبير به « مظهر صفات خدا شدن » مىكنند .
در حديثى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم : « الْعُبُوُدِيَّةُ جَوْهَرَةٌ كُنْهُها الرُّبُوبِيَّةُ ؛ عبوديّت گوهرى است كه ربوبيّت در درون آن نهفته شده است . » « 1 » اشاره به اين كه عبد تلاش و كوشش مىكند كه خود را در صفات شبيه معبود سازد و پرتوى از صفات جلال و جمال او را در خود منعكس كند ، و نيز انسان در سايهء عبوديّت به جاى مىرسد كه به اذن پروردگار مىتواند در جهان تكوين ، تدبير و تصرّف كند ، و صاحب ولايت تكوينيّه شود ، همان گونه كه آهن سرد و سياه بر اثر مجاورت با آتش ، گرم و سرخ و فروزان مىشود ؛ اين حرارت و نورانيّت از درون ذات او نيست بلكه پرتو ناچيزى از آتش به او افتاده و به اين رنگ در آمده است .
با اين اشاره به قرآن باز مىگرديم و چگونگى تأثير عبادت را در پرورش فضائل اخلاقى در آيات قرآن بررسى مىكنيم .
1 - يا ايُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمْ الَّذِى خَلَقَكُمْ وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ( سورهء بقره ، آيهء 21 )
2 - يا ايُّهَا الَّذينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ( سورهء بقره ، آيهء 183 )
3 - وَ اقِمِ الصَّلوةَ انَّ الصَّلوةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ ( سورهء عنكبوت ، آيهء 45 )
4 - انَّ الْانْسانَ خُلِقَ هَلُوعاً - اذا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعاً - وَ اذا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوعاً - الَّا الْمُصَّلِينَ - الَّذينَ هُمْ عَلى صَلاتِهِمْ دائِمُونَ ( سورهء معارج ، آيات 19 تا 24 )
5 - خُذْ مِنْ امْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّيهِمْ بِها ( سورهء توبه ، آيهء 103 )
6 - الَّذينَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ الا بِذِكْرِاللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ ( سورهء رعد ، آيهء 28 )
هامش
( 1 ) . مصباح الشّريعه ، صفحهء 536 ( طبق نقل ميزان الحكمه ، واژهء عبد ) .