اهمّيّت روح آدمى كه پرتوى از انوار الهى و نفحهاى از نفحات ربّانى است پى مىبرد ؛ آرى ! درك مىكند كه اين گوهر گرانبها را نبايد به ثمن و بهاى ناچيز فروخت و به آسانى از دست داد !
تنها كسانى خود را آلودهء رذائل اخلاق مىكنند و گوهر پاك روح انسانى را به فساد و نابودى مىكشانند كه از عظمت آن بى خبرند .
ثانياً : انسان با شناخت خويشتن به خطرات هواى نفس و انگيزههاى شهوت و تضادّ آنها با سعادت او پى مىبرد ، و براى مقابلهء با آنها آماده مىشود .
بديهى است كسى كه خود را نشناسد از وجود اين انگيزهها بى خبر مىماند و شبيه كسى است كه گرداگرد او را دشمن گرفته ، امّا او از وجود آنان غافل و بى خبر است ؛ طبيعى است كه چنين كسى خود را آمادهء مقابله با دشمن نمىكند و سرانجام ضربات سنگينى از سوى دشمن دريافت مىدارد .
ثالثاً : انسان با شناخت نفس خويش به استعدادهاى گوناگونى كه براى پيشرفت و ترقى از سوى خداوند در وجود او نهفته شده است پى مىبرد و تشويق مىشود كه براى پرورش اين استعدادها بكوشد ، و آنها را شكوفا سازد ؛ گنجهاى درون جان خويش را استخراج كند و گوهر خود را هويدا سازد .
كسى كه عارف به نفس خويش نيست به انسانى مىماند كه در جاى جاى خانهء او گنجهاى پر قيمتى نهفته شده ولى او از آنها آگاهى ندارد ، ممكن است از گرسنگى و تنگدستى در آن بميرد ، در حالى كه در زير پاى او گنجهايى است كه هزاران نفر را سير مىكند .
رابعاً : هر يك از مفاسد اخلاقى ريشههايى در درون جان انسان دارد ، با خود شناسى ، آن ريشهها شناخته مىشود ، و درمان اين دردهاى جانكاه را آسان مىسازد ، و به اين ترتيب راه وصول به تهذيب را در برابر انسان هموار مىكند .
خامساً : از همهء مهمتر اين كه خودشناسى بهترين راه براى خدا شناسى است ، و چنان كه خواهد آمد ، خداشناسى و آگاهى از صفات جلال و جمال حق ، قوىترين عامل براى پرورش ملكات اخلاقى و كمالات انسانى و نجات از پستى و حضيض رذائل و
اخلاق در قرآن ( فارسى ) — صفحة 323
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٢٣