حفظ زبان ؛ البتّه ، دربارهء جزئيّات هر يك از انحرافات و گناهان زبان مانند غيبت و تهمت و دروغ و سخن چينى و نشر اكاذيب و اشاعهء فحشاء و غير آن بحثهاى مشروحى داريم كه به خواست خدا در جلد دوم اين كتاب كه پس از پايان بحثهاى كلّى دربارهء اصول اخلاقى وارد آن مىشويم ، خواهد آمد .
* * *
خودشناسى و خداشناسى
يكى ديگر از گامهاى نخستين در راه اصلاح نفس و تهذيب اخلاق و پرورش ملكات والاى انسانى ، خود شناسى است .
چگونه ممكن است انسان به كمال نفسانى برسد و عيوب خود را اصلاح كند و رذائل اخلاقى را از خود دور سازد در حالى كه خويشتن را آن گونه كه هست نشناخته باشد !
آيا بيمار تا از بيمارى خود آگاه نگردد به سراغ طبيب مىرود ؟
آيا كسى كه راه خود را در سفر گم كرده ، تا از گمراهى خويش با خبر نشود به جستجوى دليل راه بر مىخيزد ؟
آيا انسان تا از وجود دشمن در اطراف خانهاش با خبر نشود ، اسباب دفاع را آماده مىسازد ؟
به يقين پاسخ تمام اين سؤالها منفى است ، همين گونه آن كس كه خود را نشناسد و از كاستيها و عيوب خويش با خبر نشود ، به دنبال اصلاح خويش و بهره گيرى از طبيبان مسيحا نفس روحانى ، نخواهد رفت .
با اين اشاره به اصل مطلب باز مىگرديم ، و رابطهء خودشناسى و تهذيب نفس و همچنين رابطهء خداشناسى و تهذيب نفس را مورد بررسى قرار مىدهيم .
1 - رابطهء خود شناسى و تهذيب نفس
چگونه خودشناسى سبب تهذيب نفوس مىشود ؟ دليل آن روشن است زيرا :
اوّلًا : انسان از طريق خود شناسى به كرامت نفس و عظمت اين خلقت بزرگ الهى و