را از ضربات دندانها حفظ كند همه روز چه بر سر ما مىآمد !
اضافه بر اين ، بعد از خوردن غذا فضاى دهان و دندانها را كاملًا جاروب و تميز مىكند .
ولى از همه مهتر مسألهء سخن گفتن است كه با حركات بسيار سريع و منظّم و پى در پى و جست و خيز زبان در جهات ششگانه ، انجام مىگيرد .
جالبتر اين كه خداوند براى سخن گفتن وسيلهاى براى انسان قرار داده كه بسيار سهل التّناول و در دسترس همگان است ؛ نه خسته مىشود ، نه ملالى به آن دست مىدهد ، و نه هزينهاى دارد .
و از آن عجيبتر ، مسألهء استعداد تكلّم در انسان است كه در روح آدمى به عنوان يك عنايت بزرگ الهى به وديعه گذارده شده و انسان مىتواند جملهبندىهاى نامحدودى در اشكال بىشمار براى بيان مقاصد بسيار متنوّع خود ترتيب دهد .
اضافه بر اين ، آنچنان استعدادى براى وضع لغات مختلف به او داده كه محصول آن هزاران نوع زبان است ؛ و با گذشت زمان ، برآن نيز افزوده مىشود .
با اين حال ، آيا عجيب است كه خداوند از اين نعمت در آيات بالا به عنوان يكى از بزرگترين نعمتهايش ياد كند ؟
شايان توجّه اين كه : در آيات بالا نعمت « لبها » را در كنار زبان قرار داده چرا كه از يك سو بسيارى از حروف الفبا به كمك لبها ادا مىشود ، و وسيلهء مؤثّرى است براى بريدن اصوات و كلمات و تنظيم حروف در كنار يكديگر .
و از سوى ديگر ، وسيلهء بسيار مؤثّرى است براى كنترل زبان و مهار كردن آن ، همان گونه كه در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم : « خداوند متعال به انسانها مىگويد : يَا ابْنَ آدَمَ انْ نازَعَكَ لِسانُكَ فى ما حَرَّمْتُ عَلَيْكَ فَقَدْ اعَنْتُكَ بِطَبَقَتَيْنِ فَاطْبِقْ ؛ اى فرزند آدم ! اگر زبانت خواست تو را وادار به حرام كند ، من دو لب را براى جلوگيرى از آن در اختيار تو قرار دادهام در چنان حالتى لب فرو بند ! » « 1 »
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، جلد 10 ، صفحهء 494 ذيل آيهء مورد بحث . و نور الثّقلين ، جلد 5 ، صفحهء 581 .