3 - منافقان مىخواهند خدا را فريب دهند در حالى كه او آنها را فريب مىدهد و هنگامى كه به نماز بر مىخيزند با كسالت بر مىخيزند و در برابر مردم ريا مىكنند و خدا را جز اندكى ياد نمىنمايند .
4 - و آنها كسانى هستند كه اموال خود را براى نشان دادن به مردم انفاق مىكنند و ايمان به خدا و روز باز پسين ندارند ( چرا كه شيطان رفيق و همنشين آنها است ) و كسى كه شيطان قرين او باشد بد همنشين و قرينى دارد .
5 - و مانند كسانى نباشيد كه از روى هوا پرستى و غرور و خود نمائى در برابر مردم از سرزمين خود ( به سوى ميدان بدر ) بيرون آمدند و ( مردم را ) از راه خدا باز مىداشتند ( و سرانجام شكست خوردند ) و خداوند به آنچه عمل مىكنند احاطه ( و آگاهى ) دارد .
6 - پس واى بر نمازگزارانى كه ، در نماز خود سهل انگارى مىكنند ، همان كسانى كه ريا مىكنند ، و ديگران را از وسائل ضرورى زندگى منع مىنمايند !
شرح و تفسير
در نخستين آيه ، منّت گذاردن و آزار دادن و ريا كردن در يك رديف شمرده شده و همهء آنها را موجب بطلان و نابودى صدقات ( و اعمال نيك ) معرفى مىكند بلكه تعبيراتى از اين آيه نشان مىدهد كه شخص ريا كار ايمان به خدا و روز آخرت ندارد ؛ مىفرمايد :
« اى كسانى كه ايمان آوردهايد انفاقهاى خود را با منّت و آزار باطل نكنيد ! » ( يا ايُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لاتُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الْاذى ) سپس اين گونه افراد را به كسى تشبيه مىكنند كه مال خود را براى نشان دادن به مردم انفاق مىنمايد و به خدا روز رستاخيز ايمان ندارد ! ( كَالَّذى يُنْفِقُ مالَهُ رِئاءَ النَّاسِ وَ لايُؤْمِنُ بِاللّهِ وَ الْيَومِ الْاخِرِ )
در ذيل آيه ، مثال بسيار گويا و پر معنائى براى اين گونه اشخاص زده و مىفرمايد :
« مثل ( كار ) او همچون قطعه سنگى است كه بر آن قشر نازكى از خاك باشد ( و بذرهائى در آن افشانده شود ) و رگبار باران بر آن فرود آيد ( و همهء خاكها و بذرها را با خود بشويد و با خود ببرد ) و آن را صاف ( و خالى از همه چيز رها سازد ) ! » ( فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ صَفْوانٍ عَلَيْهِ تُرابٌ فَاصابَهُ وَابِلٌ فَتَرَكَهُ صَلْداً )
اخلاق در قرآن ( فارسى ) — صفحة 282
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٨٢