نجات انسان مىگردد ، چنان كه در حديث رسول خدا صلى الله عليه و آله آمده است : « اخْلِصْ قَلبَكَ يَكْفِكَ القَليلُ مِنَ الْعَمَلِ » « 1 »
9 - اخلاص تا آن حد اهمّيّت دارد كه على عليه السلام آن را عبادت مقرّبان درگاه خدا مىشمرد ، و مىگويد : « الْاخُلاصُ عِبادَةُ الْمُقَرَّبينَ . » « 2 »
10 - اين بحث دامنهدار را با حديث جالب ديگرى از على عليه السلام به پايان مىبريم كه فرمود : « طُوبى لِمَنْ اخْلَصَ للَّهِ الْعِبادَةَ وَ الدُّعاءَ وَلَمْ يَشْغَلْ قَلْبَهُ بِما تَرى عَيْناهُ ، وَ لَمْ يَنْسَ ذِكرَ اللَّه بِما تَسْمَعُ اذُناهُ وَ لَمْ يَحْزَنْ صَدْرُهُ بِما اعْطِىَ غَيْرَهُ ؛ خوشا به حال كسى كه عبادت و دعايش را براى خدا خالص كند ، و قلب خود را به آنچه مىبيند مشغول ندارد ، و ياد خدا را با آنچه مىشنود ، به فراموشى نسپرد ، درونش به خاطر نعمتهايى كه به ديگران داده شده است ، غمگين نشود . » « 3 »
* * *
حقيقت اخلاص
مرحوم فيض كاشانى در محجّة البيضاء در اين زمينه چنين مىنويسد : « حقيقت اخلاص آن است كه نيّت انسان از هرگونه شرك خفى و جلىّ پاك باشد » ، قرآن مجيد مىفرمايد : وَ انَّ لَكُمْ فِى الْانْعامِ لَعِبْرَةً نُسْقيكُمْ مِمَّا فى بُطُونِهِ مِنْ بَيْنِ فَرْثٍ وَ دَمٍ لَبَناً خالِصاً سائِغاً لِلشّارِبِيْنَ ؛ در وجود چهارپايان براى شما درسهاى عبرتى است ، چرا كه از درون شكم آنها ، از ميان غذاهاى هضم شده و خون ، شير خالص و گوارا به شما مىنوشانيم . « 4 »
« شير خالص آن است كه نه رگههاى خون در آن باشد ، و نه اثرى از آلودگى درون شكم و نه غير آن ، صاف و پاك و بدون غلّ و غش باشد ؛ نيّت و عمل خالص نيز همان گونه است ، بايد هيچ انگيزهاى جز انگيزهء الهى بر آن حاكم نگردد . » « 5 »
در روايات اسلامى نيز تعبيرات بسيار لطيفى دربارهء حقيقت اخلاص و نشانههاى
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 70 ، صفحهء 175 ذيل حديث 15 .
( 2 ) . غرر الحكم ، جلد 1 ، صفحهء 25 ( رقم 718 ) .
( 3 ) . اصول كافى ، جلد ، صفحهء 16 .
( 4 ) . سورهء نحل ، آيهء 66 .
( 5 ) . المحجّة البيضاء ، جلد 8 ، صفحهء 128 ( با تلخيص ) .