اظهار عجز مىكند .
اينجاست كه از خوان نعمت الهى بىحساب بهره مىگيرند ، و توصيف آنها دربارهء صفات جلال و جمال پروردگار ، رنگ توحيد خالص به خود مىگيرد ، و طبيعى است كه در قيامت نيز بدون حساب وارد بهشت مىشوند چرا كه حساب خود را در اين جهان صاف كردهاند .
اين همان است كه امير مؤمنان على عليه السلام طبق بعضى از خطب نهج البلاغه بدان اشاره كرده ، و در توصيف بندگان شايسته پروردگار مىفرمايد : « قَدْ اخْلَصَ لِلَّهِ فَاسْتَخْلَصَ ؛ يكى از صفات برجستهء آنان اين است كه خويش را براى خدا خالص كرده ، و خداوند خلوص او را پذيرفته ( و به مرحلهء نهايى رسانيده است ) . « 1 »
به همين دليل دربارهء پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله در حديثى چنين آمده است : « فَعِنْدَ ذلِكَ اسْتَخْلَصَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ لِنُبُوَّتِهِ وَ رِسالَتِهِ مِنَ الشَّجَرَةِ الْمُشَرَّفَةِ الطَيِّبَةِ . . . مُحَمَّداً صلى الله عليه و آله اختَصَّهَ لِلّنُبُوَّةِ وَ اصطَفاهُ بِالِرّسالَةِ ؛ در اين هنگام خداوند بزرگ محمد صلى الله عليه و آله را براى نبوّت و رسالتش از شجرهء پر ارزش پاك برگزيد و خالص گردانيد . » « 2 »
و در حديث ديگرى كه از بعضى معصومان عليهم السلام روايت شده مىخوانيم : « وَجَدُتُ ابْنَ آدَمَ بَيْنَ اللَّهِ وِ بَيْنَ الشَّيطانِ فَانْ احَبَّهُ اللَّهُ تَقَدَّسَتْ اسُمائَهُ ، خَلَّصَهُ وَ اسْتَخْلَصَهُ وَ الَّا خَلَّى بَيْنَهُ وَ بَيْنَ عَدُوِّهِ ؛ فرزندم آدم را در ميان خدا و شيطان مىبينم ، اگر خداوند متعال او را ( به سبب تلاش و كوشش در راه اخلاص ) دوست دارد ، خالص و مخلصش مىسازد ، و گرنه او را در برابر شيطان ، رها مىسازد . » « 3 »
كوتاه سخن اين كه : مسألهء خلوص و اخلاص در نيّت و اعتقاد و اخلاق و عمل ، از مهمترين گامها و اساسىترين پايههاى تهذيب نفس و سير و سلوك الى اللَّه است .
اخلاص در روايات اسلامى
اين معنى در روايات اسلامى نيز فوقالعاده مورد بحث قرار گرفته است كه گوشههايى
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، خطبهء 87 .
( 2 ) . بحار ، جلد 14 ، صفحهء 520 .
( 3 ) . بحار ، جلد 5 ، صفحهء 55 .