مسعود ! گناه را مقدّم مشمار ، و توبه را تأخير مينداز ، بلكه توبه را مقدّم كن و گناه را به عقب بينداز ( و ترك كن ) ! » « 1 »
3 - در حديث ديگرى از امير مؤمنان على عليه السلام مىخوانيم : « مُسَوِّفُ نَفْسِهِ بَالتَّوبَةِ مِنْ هُجُومِ الْاجَلِ عَلى اعْظَمِ الْخَطِرِ ؛ كسى كه توبه را در برابر هجوم اجل به تأخير بيندازد ، در برابر بزرگترين خطر قرار مىگيرد ، ( كه عمرش پايان گيرد در حالى كه توبه نكرده باشد ) ! » « 2 »
4 - در حديثى از امام على بن موسى الرضا عليه السلام مىخوانيم كه از جدّش رسول خدا صلى الله عليه و آله چنين نقل مىكند : « لَيْسَ شَىءٌ احَبُّ الَى اللَّهِ مِنْ مُؤمِنٍ تائِبٍ اوْ مُؤْمِنَةٍ تائِبَةٍ ؛ چيزى در نزد خدا محبوبتر از مرد يا زن با ايمانى كه توبه كند نيست ! » « 3 »
اين تعبير مىتواند دليلى به وجوب توبه باشد به خاطر اين كه توبه محبوبترين امور در نزد خدا شمرده شده است .
علاوه بر اين ، دليل عقلى روشنى بر وجوب توبه داريم و آن اين كه عقل حاكم بر اين است كه در برابر عذاب الهى - خواه يقين باشد يا احتمالى - بايد وسيلهء نجاتى فراهم ساخت ، و با توجّه به اين كه توبه بهترين وسيلهء نجات است ، عقل آن را واجب مىشمرد ؛ چگونه افراد گناهكار خود را از عذاب الهى در دنيا و آخرت مىتوانند محفوظ بشمرند در حالى كه توبه نكرده باشند .
آرى ! توبه واجب است ، هم به دليل صراحت آيات قرآن مجيد و هم روايات اسلامى و هم دليل عقل ، و از اين گذشته وجوب توبه در ميان تمام علماى اسلام مسلّم و قطعى است .
بنابراين ، ادلّهء اربعه بر وجوب توبه دلالت مىكند ، و اين وجوب فورى است زيرا مقتضاى ادلّهء چهارگانهاى كه به آن اشاره شد ، وجوب فورى مىباشد ، و در علم اصول اين مسأله بيان شده كه تمام اوامر ظاهر در فوريّت است ، مگر اين كه دليل بر خلاف آن قائم شود .
هامش
( 1 ) . بحار ، جلد 74 ، صفحهء 104 .
( 2 ) . مستدرك الوسائل ، جلد 12 ، صفحهء 130 .
( 3 ) . همان مدرك ، صفحهء 125 .