الْانهارُ ؛ اى كسانى كه ايمان آوردهايد به سوى خدا باز گرديد توبه كنيد ، توبهاى خالص و بىشائبه ، اميد است ( با اين كار ) پروردگارتان گناهانتان را ببخشد و شما را در باغهايى از بهشت كه نهرها از زير درختانش جارى است داخل كند . »
همهء انبياى الهى هنگامى كه براى هدايت امّتهاى منحرف مأموريت مىيافتند ، يكى از نخستين گامهايشان دعوت به توبه بود ؛ چرا كه بدون توبه و شستن لوح دل از نقش گناه ، جايى براى نقش توحيد و فضائل نيست .
پيغمبر بزرگ خداوند هود عليه السلام از نخستين سخنانش اين بود : « وَ يا قَومِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا الَيْهِ ؛ اى قوم من از پروردگارتان طلب آمرزش كنيد ، سپس به سوى او باز گرديد و توبه نماييد ! » ( سورهء هود ، آيهء 52 )
پيامبر بزرگ ديگر صالح عليه السلام نيز همين سخن را پايهء كار خود قرار مىدهد و مىگويد :
« فَاسْتَغْفِرُوهُ ثُمَّ تُوبُوا الَيْه ؛ از او طلب آمرزش كنيد و به سوى او باز گرديد و توبه كنيد ! » ( سورهء هود ، آيهء 61 )
حضرت شعيب عليه السلام نيز با همين منطق به دعوت قومش پرداخت ، و گفت : « وَاستَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا الَيْهِ انَّ رَبِى رَحيمٌ وَدُودٌ ؛ از پروردگار خود آمرزش بطلبيد و به سوى او باز گرديد و توبه كنيد كه پروردگارم مهربان و دوستدار ( توبه كاران ) است ! » ( سورهء هود ، آيهء 90 )
در روايات اسلامى نيز بر مسألهء وجوب فورى توبه تأكيد شده است ، از جمله :
1 - در وصيّت امير مؤمنان على عليه السلام به فرزندش امام مجتبى عليه السلام مىخوانيم :
« وَانْ قارَفْتَ سَيِّئَةً فَعَجِّلْ مَحْوَها بِالتَّوبَةِ ؛ اگر مرتكب گناهى شدى ، آن را به وسيلهء توبه هرچه زودتر محو كن ! » « 1 »
البتّه با توجّه به اين كه امام مرتكب گناهى نمىشود ، منظور در اينجا تشويق ديگران به توبه است .
2 - در حديث ديگرى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم كه به ابن مسعود فرمود :
« يَا بْنَمَسعُودَ لاتُقَدِّمِ الذَّنْبَ و لا تُؤَخِّرِ التَّوبَةَ ، وَلكِنْ قَدِّمِ التَّوبَةَ وَ اخِّرِ الذَّنْبَ ؛ اى ابن
هامش
( 1 ) . بحار ، جلد 74 ، صفحهء 208 .