انسان به دلالت مطابقى يا به اصطلاح التزامى سخن مىگويد ، مورد بحث قرار مىدهيم :
1 - وَالْبَلَدُ الطِّيِّبُ يَخْرُجُ نَباتُهُ بِاذْنِ رَبِّه وَالَّذى خَبُثَ لايَخْرُجُ الَّانَكِداً كَذلِكَ نُصَرِّفُ الآياتِ لِقَوْمٍ يَّشْكُرُونَ ( سورهء اعراف ، آيهء 58 )
2 - وَجاوَزْنا بِبَنى اسْرائيلَ الْبَحْرَ فَاتَوْا عَلى قَوْمٍ يَّعْكُفُونَ عَلى اصْنامٍ لَّهُم قالُوا يا مُوسَى اجْعَلْ لَّنا الهاً كَما لَهُمْ آلِهَةٌ قالَ انَّكُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ ( سورهء اعراف ، آيهء 138 )
3 - وَقالَ نُوحٌ رَبِّ لاتَذَرْ عَلَى الْارْضِ مِنَ الْكافِرينَ دَيّاراً - انَّكَ انْ تَذَرْهُمْ يُضِلُّوْا عِبادَكَ وَلايَلِدُوْا الَّافاجِراً كَفَّاراً ( سورهء نوح ، آيات 26 و 27 )
4 - يا عِبادِىَ الَّذينَ آمَنُوْا انَّ ارْضى واسِعَةٌ فَايَّاىَ فَاعْبُدوُنِ ( سورهء عنكبوت ، آيهء 56 )
5 - انَّ الَّذينَ تَوَفّيهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمى انْفُسِهِمْ قالُوْا فيمَ كُنْتُمْ قالُوْا كُنَّا مُسْتَضْعَفينَ فِى الْارْضِ قالُوْا الَمْ تَكُنْ ارْضُ اللَّهِ واسِعَةً فَتُهاجِرُوْا فيها فَاوُلئِكَ مَأْويهُمْ جَهَنَّمُ وَساءَتْ مَصيراً ( سورهء نساء ، آيهء 97 )
ترجمه :
1 - سرزمين پاكيزه ( و شيرين ) گياهش به فرمان پروردگار مىرويد ؛ امّا سرزمينهاى بد طينت ( و شوره زار ) جز گياه ناچيز و بىارزش از آن نمىرويد ؛ اين گونه آيات ( خود ) را براى آنها كه شكر گزارند ، بيان مىكنيم .
2 - و بنى اسرائيل را ( سالم ) از دريا عبور داديم ( ناگاه ) در راه خود به گروهى رسيدند كه اطراف بتهايشان با تواضع و خضوع گرد آمده بودند ( در اين هنگام بنى اسرائيل ) به موسى گفتند : « تو هم براى ما معبودى قرار ده همان گونه كه آنها معبودان ( و خدايانى ) دارند ! » گفت :
« شما جمعيّتى جاهل و نادان هستيد ! »
3 - نوح گفت : « پروردگارا ! هيچ يك از كافران را بر روى زمين باقى مگذار ! چرا كه اگر آنها را باقى بگذارى ، بندگانت را گمراه مىكنند و جز نسلى فاجر و كافر به وجود نمىآورند ! »
4 - اى بندگان من كه ايمان آوردهايد ! زمين من وسيع است ، پس تنها مرا بپرستيد ( و در برابر فشارهاى دشمنان تسليم نشويد ! )
5 - كسانى كه فرشتگان ( قبض ارواح ) روح آنها را گرفتند در حالى كه به خويشتن ستم كرده
اخلاق در قرآن ( فارسى ) — صفحة 150
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٥٠