منزل يازدهم ،
هجرت عظمى است ، و آن مهاجرت از وجود خود و به فراموشى سپردن آن ، و سفر به عالم وجود مطلق ، و توجّه كامل به ذات پاك خداست كه در جملهء « وَادْخُلى جَنَّتى » خطاب به آن شده است .
منزل دوازدهم ،
جهاد اعظم است كه بعد از هجرت از خويشتن ، متوسّل به ذات پاك خداوند مىشود تا تمام آثار خودبينى در او محو و نابود گردد و قدم در بساط توحيد مطلق نهد .
بعد از پيمودن اين عوالم دوازدهگانه وارد عالم خلوص مىشود ، و مصداق « بَلْ احْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقَوُنَ » مىگردد . « 1 »
* * *
چگونگى سير و سلوك در اين روش
در رسالهء سير و سلوك منسوب به علّامهء بحر العلوم بعد از ذكر عوالم و منازل بالا به چگونگى طى نمودن اين راه پرمشقّت و پرافتخار پرداخته و بيست و پنج دستور براى وصول به اين مقاصد بالا و و الا مىدهد كه آنها را بطور فشرده در ذيل مىآوريم :
سالك الى اللَّه و رهرو راه قرب به پروردگار براى وصول به اين عوالم ، بعد از آن كه اصول دين را از طرق معتبر شناخت و به فروع احكام دينى و اسلامى كاملًا آشنا شد ، بار سفر مىبندد و به راه مىافتد و با انجام دستورهاى بيست و پنجگانهء زير به سوى مقصد همچنان پيش مىرود :
اوّل ،
ترك آداب و عادات و رسومى است كه انسان را از پيمودن راه باز مىدارد و غرق در آلودگيها مىكند .
دوم ،
عزم قاطع بر پيمودن راه ، كه از هيچ چيز نترسد و با استمداد از لطف خدا ترديدى به خود راه ندهد .
هامش
( 1 ) . براى توضيح بيشتر به رسالهء سير و سلوك منتسب به مرحوم علّامهء بحر العلوم مراجعه شود - همانطور كه گفتيم در شمردن اين عوالم دوازدهگاهه تفاوت مختصرى بين اين رساله و گفتار علّامهء طباطبايى در رسالهء لبّ اللّباب مىباشد كه ما در واقع آنها را با هم تلفيق كرديم .