قبيل است آيهء : « پس او در يك زندگى پسنديده و خوش خواهد بود ، در بهشتى برين » . « 1 »
لا تَسْمَعُ فِيها لاغِيَةً ،
آنان سخنى را كه بيهوده باشد نمىشنوند و از اين قبيل است آيه : « در آنجا نه سخن لغو شنوند و نه گناهآلود » . « 2 »
فِيها عَيْنٌ جارِيَةٌ ،
بهشتهايى كه رودها از زير آن روان است .
فِيها سُرُرٌ مَرْفُوعَةٌ ،
در آن تختهايى بلندتر از زمين قرار دارند .
وَ أَكْوابٌ مَوْضُوعَةٌ ،
سبوهايى كه در كنار انسان قرار دارند . و هرگاه كه اراده كنند از آنها آب مىنوشند .
وَ نَمارِقُ مَصْفُوفَةٌ .
« النّمارق » جمع « نمرقة » : بالش .
وَ زَرابِيُّ مَبْثُوثَةٌ .
« الزرابى » : فرش . « مبثوثة » : اينجا و آنجا پراكندهاند . آنچه در اينجا ، راجع به توصيف بهشت آمده ، برخى از آن چيزى است كه پيشتر در ضمن دهها [ آيه ] بيان شد . تمامى آنچه در تفسير بهشت گفته مىشود ، تفسير و بيان اين سخن خداوند است :
« وَ فِيها ما تَشْتَهِيهِ الْأَنْفُسُ وَ تَلَذُّ الْأَعْيُنُ ؛
در آنهاست هرچه نفس آرزو كند و ديدهها لذّت برد » . « 3 »
أَ فَلا يَنْظُرُونَ إِلَى الْإِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ .
ممكن است بپرسيد : چرا خداوند از ميان حيوانات ، تنها از شتر نام برده است ؟
شيخ محمّد عبده در پاسخ اين پرسش گفته است : شتر از همهء چارپايان عرب برتر و سودش فراگيرتر است و ديگر آنكه اين حيوان ، آفريدهء شگفتآورى است . چه ، شتر به رغم نيرومندىاش در برابر ناتوان رام است . از سوى ديگر ، ساختار جسمانىاش به گونهاى است كه آمادگى برداشتن بارهاى سنگين را دارد و نيز او در حالى كه بار دارد به حركت خود ادامه مىدهد و در عين حال ، در برابر تشنگى ، گرسنگى و دشوارى راهپيمايى مقاومت نشان مىدهد و از اين قبيل خصوصيات كه حيوان ديگرى همانند آن نيست .
وَ إِلَى السَّماءِ كَيْفَ رُفِعَتْ ،
آيا به آسمان نمىنگرند كه چگونه بر بالاى زمين به
هامش
( 1 ) . حاقّه ( 69 ) آيه 21 - 22 .
( 2 ) . واقعه ( 56 ) آيه 25 .
( 3 ) . زخرف ( 43 ) آيه 71 .