همراه ستارگان درخشانش برافراشته شده است .
وَ إِلَى الْجِبالِ كَيْفَ نُصِبَتْ ،
كوهها ميخهاى زمينند : كوهها باعث آرامش زمين شدهاند و اگر كوهها نمىبودند ، زمين ساكنانش را به حركت در مىآورد و آنان را جابهجا مىكرد .
وَ إِلَى الْأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ ،
خداوند زمين را براى آفريدگانش جايگاه آرامش قرار داد تا در آن اقامت كنند و بر كرانههايش راه بروند . خوب است بدين نكته اشاره شود كه مراد از گستردن در اينجا ، گستردن زمين در ديد چشم است ، نه در واقع و خداوند به كرويت زمين در آيهء 5 از سورهء زمر اشاره كرده است .
شيخ محمّد عبده مىگويد : سبب اينكه آوردن آسمان و كوهها و زمين با يك ديگر [ در اين آيات ] بسيار زيبا به نظر مىرسد ، آن است كه اين موجودات در ديد عربها قرار داشتند و آنان در حالى كه در درّهها و بيابانهاى خود بودند ، آنها را مىديدند .
فَذَكِّرْ إِنَّما أَنْتَ مُذَكِّرٌ .
اين آيه ، رساترين و روشنترين تعريف براى وظيفهء پيامبر است : اندرز دادن . از اين قبيل است سخن خداوند : « جز رسانيدن آشكار ، بر عهدهء پيامبر نيست » . « 1 »
لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُصَيْطِرٍ * إِلَّا مَنْ تَوَلَّى وَ كَفَرَ * فَيُعَذِّبُهُ اللَّهُ الْعَذابَ الْأَكْبَرَ * إِنَّ إِلَيْنا إِيابَهُمْ * ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنا حِسابَهُمْ .
اى محمّد صلّى اللّه عليه و آله تو سلطه بر آنان ندارى ، تا ايشان را مجبور سازى كه ايمان بياورند . ليكن معناى اين سخن خدا آن نيست كه كسانى كه تو را تكذيب كردهاند ، رها كنيم . هرگز چنين نيست ، چون آنان به سوى ما بر مىگردند و در گرو كارها و نيّتهايشان هستند و كيفرى جز عذاب خوارى و زبونى براى آنان نيست .
هامش
( 1 ) . نور ( 24 ) آيه 54 .