مالش را براى به دست آوردن شهرت و برترى جويى و نيز براى تجارت و رياكارى انفاق نمىكند .
وَ ما لِأَحَدٍ عِنْدَهُ مِنْ نِعْمَةٍ تُجْزى .
انفاق ، گاهى به انگيزهء شهرت و خودنمايى است و يا از باب اينكه پاداش نيكى ، همان نيكى است ، چنانكه شما به كسى هديه مىدهيد كه به شما كمك كرده ، تا بدينوسيله احسان او را به خودش برگردانيد . گاهى انفاق با هدف تجارت و سود صورت مىگيرد . از اين رو ، شما با يك دست مىبخشيد و با دست ديگر مىگيريد ، چنانكه سياستمداران به پروژههاى خيريه و ديگر پروژهها در روزهاى انتخابات كمك مىكنند ، تا آراى مردم را بهدست آورند ، در حالى كه انسان مؤمن هيچكدام از اين امور و جز آن را در نظر ندارد .
إِلَّا ابْتِغاءَ وَجْهِ رَبِّهِ الْأَعْلى .
او پاداش خدا را مىطلبد و از عذاب او مىترسد .
« إِنَّما نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزاءً وَ لا شُكُوراً * إِنَّا نَخافُ مِنْ رَبِّنا يَوْماً عَبُوساً قَمْطَرِيراً » .
« 1 »
وَ لَسَوْفَ يَرْضى .
خداوند به كسىكه به خاطر او انفاق مىكند ، هرآنچه را وى مىپسندد ، عطا مىكند و حتّى بالاتر از آنچه او اميد و آرزو دارد . برخى گفتهاند : ضمير مستتر در « يرضى » به خداوند برمىگردد ، نه به « أتقى » و در هر دو فرض ، معنا يكى است . چه ، خداوند هرگاه بندهاش بپسندد ، به ناچار او را خشنود مىسازد .
شيخ محمّد عبده مىگويد : « مفسّران در اينجا اسباب نزول را بيان كردهاند و اين آيات دربارهء ابو بكر نازل شده است » . البتّه اگر در اينباره دليل داشته باشيم ، مانعى ندارد كه آن را تصديق كنيم ، ليكن معناى آيات عام است [ و دليلى بر اينكه اين آيات در شأن ابو بكر نازل شده باشد وجود ندارد ] .
هامش
( 1 ) . انسان ( 76 ) آيه 9 - 10 .