وَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ لِيَجْزِيَ الَّذِينَ أَساؤُا بِما عَمِلُوا وَ يَجْزِيَ الَّذِينَ أَحْسَنُوا بِالْحُسْنَى .
اين آيه هشدار و وعدهء عذاب به كسانى است كه خداوند با اين سخن خويش به آنان اشاره كرده است : « از كسىكه از سخن ما روىگردان مىشود و جز زندگى دنيوى را نمىجويد ، اعراض كن » . « 1 » دليل هشدار هم آن است كه دنيا و آخرت در دست خداست . چه ، تنها او فرمانرواى جهان هستى و آنچه در آن وجود دارد ، مىباشد . بنابراين ، كسىكه از آخرت روىگرداند و دنيا را بخواهد و براى آن تلاش كند ، خدا در همين دنيا به او مىدهد و در آخرت ، جز عذاب ، چيزى براى وى نخواهد بود ؛ زيرا هر انسانى پاداش كارش را دريافت مىكند : اگر نيك باشد ، نيكى و اگر بد باشد ، بدى مىبيند .
الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبائِرَ الْإِثْمِ وَ الْفَواحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ إِنَّ رَبَّكَ واسِعُ الْمَغْفِرَةِ .
« كَبائِرَ الْإِثْمِ » :
گناهان بزرگ همانند كفر ، شرك و ستمگرى . هرچيزىكه در زشتى از حد فراتر رود ، هم زشتى محسوب مىشود و هم گناه بزرگ ؛ نظير زنا و همجنسبازى . امّا « لمم » عبارت است از گناهان كوچك كه انسان نمىتواند از آن دور بماند ، مگر آنكه معصوم باشد از قبيل نگاهكردن ، نشستن بر سر سفرهء شراب . دراينباره در جلد دوم در تفسير آيهء 31 از سورهء نساء ، سخن گفتيم . معناى آيه چنين مىباشد : كسىكه از گناهان بزرگ دست بردارد ، خداوند وى را مشمول آمرزش و احسان خويش مىكند ، هرچند وى برخى از گناهان كوچك را مرتكب شده باشد . البته ، اين سخن ، بدين معنا نيست كه انسان گناهان كوچك را مرتكب شود ؛ زيرا اگر چنين بود ، آنها از مباحات بهشمار مىآمدند ، بلكه مراد آن است كه اگر كسى از گناهان بزرگ دورى كند ، بايد اميد آمرزش و بخشش را از پروردگارش داشته باشد ، هرچند برخى از كارهاى زشت را انجام داده باشد و اگر چنين نباشد ، در آن صورت بهشت به معصومان منحصر مىشود .
در نهج البلاغه آمده است : « بدترين گناهان ، گناهى است كه صاحبش آن را ساده
هامش
( 1 ) . نجم ( 53 ) آيهء 29 .