تفسير
إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ وَ إِيتاءِ ذِي الْقُرْبى وَ يَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ الْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ .
اين آيه به سه خصلت پسنديده دستور داده و از سه خصلت نكوهيده نهى كرده است . امّا سه خصلت پسنديده عبارتند از : 1 . عدالت . انسان عادل كسى است كه نسبت به مردم باانصاف است و با آنان طورى كه بايسته است رفتار مىكند .
2 . احسان . اين واژه هركار خير و نيكى را دربرمىگيرد و مردم از واژه « محسن » ؛ يعنى نيكوكار ، كسى را اراده مىكنند كه دارايىاش را در راه خير ببخشد و يا در راه خير تلاش كند .
3 . بخشش به خويشاوندان كه از مصاديق احسان است . خدا تنها از اين كار نيك ياد كرده ، تا فضيلت و عظمت آن را بالا ببرد .
امّا خصلتهاى سهگانهء نكوهيده عبارتند از :
1 . فحشا ( كارهاى زشت ) همانند زنا ، لواط ، شراب ، قمار ، دروغ و تهمت زدن .
آشكارترين مصداق فحشا ، زنا است كه خداوند مىفرمايد : « و به زنا نزديك مشويد .
زنا ، كارى زشت و شيوهاى ناپسند است » . « 1 »
2 . منكر و آن هرعملى است كه عقل و شرع ، آن را زشت بشمارد .
3 . ستم و آن عبارت است از ستم كردن بر مردم با گفتار يا كردار . ستم در پيشگاه خدا در روز قيامت ، حكم شرك آوردن به او را دارد و حتّى سختتر از آن است ، شرك حقّ خداست و مىتواند از آن صرفنظر كند ، امّا ستم ، تجاوز به حقّ خدا و حقّ مردم است . واژهء منكر بر فحشا و فحشا بر منكر و اين هردو بر ستم اطلاق مىشود .
يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ .
مراد از اندرز خداوند ، فرمان او به خصلتهاى
هامش
( 1 ) . اسراء ( 17 ) آيهء 32 .