همان است كه خداوند با سخن خود براى ما ترسيم كرده است :
وَ قاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً كَما يُقاتِلُونَكُمْ كَافَّةً وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ .
خداوند با پرهيزگاران و كسانى است كه خود را از كينهها و آزها آزاد ساخته و صفهايشان را براى جنگيدن با دشمنان خود و دشمنان خدا و انسانيت يكپارچه و متحد كردهاند .
إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيادَةٌ فِي الْكُفْرِ يُضَلُّ بِهِ الَّذِينَ كَفَرُوا يُحِلُّونَهُ عاماً وَ يُحَرِّمُونَهُ عاماً .
النسىء ، مصدر و به معناى انساء ( به تأخير افكندن ) است . مراد از آن در اينجا اين است كه مشركان حرمت ماهى نظير محرّم را به ماهى ديگر كه حرمت نداشت همانند صفر ، به تأخير مىافكندند و هرگاه مصالحشان ايجاب مىكرد كه در ماه حرام بجنگند ، مىجنگيدند و از اين كار باك نداشتند ، لكن به جاى آن ، ماه ديگرى از ماههاى حلال را حرام قرار مىدادند ، تا ماههاى حرام هرسال ، چهار ماه باشند .
لِيُواطِؤُا عِدَّةَ ما حَرَّمَ اللَّهُ فَيُحِلُّوا ما حَرَّمَ اللَّهُ .
بهترين تفسير براى اين آيه ، آن چيزى است كه ابن عباس نقل كرده است : آنان ماه حرامى را حلال نكردند ، مگر اينكه به جاى آن ، ماه حلالى را حرام مىكردند و نيز ماه حلالى را حرام نكردند ، مگر اينكه به جاى آن ماه حرامى را حلال مىكردند ، تا با اين عمل ، تعداد ماههاى حرام برطبق آنچه خدا بيان كرده ، چهار ماه باشد و مراد از مواطئه نيز همين است .
زُيِّنَ لَهُمْ سُوءُ أَعْمالِهِمْ .
هوسهاى نفسانى و غرضهاى شخصى ، زشتى عمل را براى صاحبش مىپوشاند و در نتيجه ، بدى را در نظر او نيكى و زيبا را زشت جلوه مىدهد .
وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرِينَ ؛
خدا پس از نااميدى از هدايت كافران ، آنان را به حال خود رها مىكند . به جلد دوم ، بخش « گمراهى از سوى خداوند سلبى است ، نه ايجابى » نگاه كنيد .