وَ إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَةٍ لِلنَّاسِ عَلى ظُلْمِهِمْ وَ إِنَّ رَبَّكَ لَشَدِيدُ الْعِقابِ .
مراد از مغفرت در اينجا ، مهلت دادن و شتاب نكردن در مجازات گناه است . و شاهد اين مدّعا آن است كه خداوند مىفرمايد : « و انّ ربّك لشديد العقاب » ؛ زيرا مغفرت و آمرزش در هيچ حالتى با مجازات اخروى جمع نمىشود ، چه رسد به اينكه مجازات شدّت يابد .
معناى آيه اين است كه خداى سبحان بنده را تنها براى اينكه گناه و بد كند مجازات نمىكند ، بلكه آن را به تأخير مىاندازد و در توبه را كاملا برايش باز مىگذارد ، تا شايد از گمراهىاش بازگردد و به هدايت رو آورد .
برخى در تفسير اين آيه گفتهاند : خداوند گناه مسلمانان گناهكار را مىآمرزد و مجازات كافران را تشديد مىكند . اين تفسير ، بر خلاف ظاهر است . وانگهى اين تفسير ، واداشتن به گناه و تشويق گناهكاران است . حق همان نظريهاى است كه ما گفتيم و دليل آن هم اين سخن خداوند است : « اگر خداوند بخواهد كه مردم را به گناهشان هلاك كند ، بر روى زمين هيچ جنبندهاى باقى نمىماند » ، « 1 » زيرا برخى از قرآن با برخى ديگر سخن مىگويد و بعضى بر بعضى ديگر گواهى مىدهد .
وَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هادٍ .
نظير اين آيه در جلد سوم در تفسير سورهء انعام ، آيهء 37 ، گذشت . همچنين به تفصيل دربارهء معجزهء حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و إله و خواستهء زورگويان در تفسير آيهء 118 از سورهء بقره سخن گفتيم .
هامش
( 1 ) . نحل ( 16 ) آيهء 61 .