واژگان
المتاع : مراد از متاع در اينجا ظرف خوراك است .
نمير : خوراك بياوريم .
كيل بعير : بار شتر .
موثقا : پيمان .
ان يحاط بكم : گرفتار كار خود شويد .
اعراب
« نكتل » مجزوم و جواب « ارسل » . « حافظا » تميز و نيز در غير قرآن جايز است كه مجرور به اضافه باشد و بگوييم : « الله خير حافظ » . طبرسى از زجّاج نقل كرده كه جايز است « حافظا » حال باشد و اين نظريه اشتباه است ؛ زيرا معنايش چنين مىشود :
خدا نيكو نيست ، مگر زمانى كه نگهدارنده باشد . منزّه است خداوند از چنين توصيفى . ما « ما نبغى » براى استفهام ، در محلّ نصب و مفعول مقّدم براى « نبغى » .
« تؤتون » منصوب به « ان » پس از « حتّى » و اصل آن ، تؤتونى بوده و « يا » به سبب تخفيف حذف شده است . مصدر « ان يحاط » منصوب است بنابر اينكه استثنا مىباشد يعنى : « حال الإحاطة بكم » .
تفسير
فَلَمَّا رَجَعُوا إِلى أَبِيهِمْ قالُوا يا أَبانا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ .
منظور آن است كه در آينده به ما خوراك نخواهد داد . آنها با اين سخن خود به آنچه يوسف به ايشان گفت اشاره مىكنند : « اگر او را نزد من نياوريد پيمانهاى نزد من نخواهيد داشت » . آنگاه به پدرشان گفتند :
فَأَرْسِلْ مَعَنا أَخانا نَكْتَلْ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ .
به پدر خود وعده دادند كه از