التربص : انتظار كشيدن .
امر اللّه : در اينجا مراد ، مجازات خداوند است .
تفسير
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا آباءَكُمْ وَ إِخْوانَكُمْ أَوْلِياءَ إِنِ اسْتَحَبُّوا الْكُفْرَ عَلَى الْإِيمانِ .
مراد از ولايت در اينجا يارى كردن است . اسلام به صلهء رحم و ارتباط با خويشاوندان دستور داده و بدان تشويق كرده است ، عقوق والدين را از جمله گناهان بزرگ برشمرده ، دربارهء همسايه سفارش كرده ، وفاى به دوستان و هرپيمان و قراردادى را لازم دانسته و به مسلمانان اجازه داده است كه با مشركان به نيكى و عدالت رفتار كنند . تمام اين امور در صورتى جايز است كه حلالى را حرام و حرامى را حلال نكنند . از اينرو ، هرگاه پدر در كنار باطل بايستد ، براى پسر جايز نيست كه او را در اين موضعگيرى يارى كند ، بلكه وظيفه دارد در برابر او ايستادگى كند و در صورت توان ، وى را از اين كار منع نمايد ؛ زيرا سخن خدا :
« إِنِ اسْتَحَبُّوا الْكُفْرَ عَلَى الْإِيمانِ »
به طور طبيعى هرگناهى را دربرمىگيرد و بر اين اساس ، هرگاه پدر و يا برادرت مسلمان باشد و بر ديگرى ستم كند ، بر تو لازم است كه از ستمديده عليه ستمگر حمايت كنى ، هرچند اين ستمگر ، پدر و يا برادرت باشد .
وَ مَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ .
در حديث آمده است : « ستمگر ، يارىكنندهء او و كسى كه بر اين ستم راضى باشد ، همگى با يكديگر شريكند » . به عبارت ديگر حق ، بالاتر از خويشاوندى و دوستى است .
قُلْ إِنْ كانَ آباؤُكُمْ وَ أَبْناؤُكُمْ وَ إِخْوانُكُمْ وَ أَزْواجُكُمْ وَ عَشِيرَتُكُمْ وَ أَمْوالٌ اقْتَرَفْتُمُوها وَ تِجارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسادَها وَ مَساكِنُ تَرْضَوْنَها أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ جِهادٍ فِي سَبِيلِهِ فَتَرَبَّصُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ .
برخى گفتهاند : اين آيه دربارهء رويداد ويژهاى نازل شده است . ممكن است اين نظريه حق باشد ، لكن لفظ آيه