كه او گناه كرده است ؟
پاسخ : مراد از گروه نخستين ، كسانى هستند كه بر اطاعت خدا پايدار بمانند و بر سنّت پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله بميرند ، امّا كسى كه پس از پيشى گرفتن [ به هجرت و نصرت ] گناه كند ، خشنودى خدا شامل حال او نمىشود . چگونه چنين باشد ؟ و حال آنكه خدا مىفرمايد : « هركس كار زشتى انجام دهد برطبق آن كيفر داده مىشود و غير از خدا دوست و يارىكنندهاى براى خود نمىيابد » . « 1 » و نيز مىفرمايد : « تا خدا هركس را برابر عملش كيفر دهد ، هرآينه خدا سريع الحساب است » . « 2 »
بخارى در جزء نهم از صحيح خود ، كتاب الفتن ، روايت كرده است :
« پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله در روز قيامت مىگويد : پروردگارم ، اصحاب من . . . خدا مىگويد :
نمىدانى كه آنان پس از تو چه بدعتها كردند . پس من مىگويم : دور باد ، دور باد از رحمت خدا ، هركس كه دينم را پس از من دگرگون كرد » .
ترديدى نيست كه پيشىگيرنده در هجرت و يارى كردن ، بر كسى كه بعدا به اسلام پيوسته ، برترى دارد ، لكن اين موضوع يك چيز و مجاز بودن او به ارتكاب معصيت و يا مؤاخذه نشدن بر اثر گناه ، چيزى ديگر است .
3 .
وَ مِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِنَ الْأَعْرابِ مُنافِقُونَ وَ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُوا عَلَى النِّفاقِ لا تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ .
خداوند منافقين را در چند آيه ياد كرده و در اينجا هم به مناسبت ياد كردن مؤمنان نخستين ( اصحاب ) و مؤمنان پيرو ( تابعين ) ، از آنان نام برده است و نيز بدين سبب كه محلّ و موقعيت آنها را به پيامبرش خبر دهد . اين منافقان از هرسوى پيامبر صلّى اللّه عليه و إله را در ميان گرفتهاند . بنابراين ، آنان در مدينهاى كه او اقامت دارد و همچنين در بيابان اطراف او وجود دارند . منافقان مدينه بهگونهء خاصى ، آنچنان در هنر نفاق مهارت پيدا كرده و آن را فراگرفته بودند كه توانستند بهرغم همراهى
هامش
( 1 ) . نساء ( 4 ) آيهء 123 .
( 2 ) . ابراهيم ( 14 ) آيهء 51 .