خدا آنها را به سبب ناسپاسى و كفران نعمت با اين روش ، سرزنش كرده است . اين آيه نظير اين است كه به كسى كه پس از احسانت نسبت به او ، با تو به مخالفت برخاسته ، بگويى : من گناهى ندارم ، جز اينكه به تو احسان كردم .
فَإِنْ يَتُوبُوا يَكُ خَيْراً لَهُمْ .
در رحمت الهى به روى هركس كه آن را بزند كاملا باز ، و رفتن به سوى او حتّى بر كافران و منافقان بسيار ساده است ؛ زيرا خداوند از آنان چيزى نمىخواهد ، جز اينكه از كارهاى گذشتهء خود عذرخواهى كنند و در رفتار آيندهشان هم صداقت داشته باشند .
وَ إِنْ يَتَوَلَّوْا يُعَذِّبْهُمُ اللَّهُ عَذاباً أَلِيماً فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ .
عذاب آنها در آخرت معلوم است و امّا عذابشان در دنيا اين است كه منافقان هميشه از اين بيم دارند كه مبادا پردهء نفاق آنها كنار رود و آنان رسوا شوند . به همين دليل از هرچيزى مىترسند و گمان مىكنند كه هرفريادى برضدّ آنان است و نه برضدّ ديگران . چنانكه خداوند آنها را با اين سخن خود توصيف مىكند : « چون آنها را ببينى تو را از ظاهرشان خوش مىآيد و چون سخن بگويند به سخنشان گوش مىدهى . گويى چوبهايى هستند به ديوار تكيه داده . هرآوازى را بر زيان خود مىپندارند » . « 1 »
وَ ما لَهُمْ فِي الْأَرْضِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ .
چه كسى يارى مىكند و يا جرأت دارد كسى را يارى كند كه تمام عيبها و زشتىهايش براى همگان برملا شده است .
هامش
( 1 ) . منافقون ( 63 ) آيهء 4 .