يا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى الْقِتالِ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشْرُونَ صابِرُونَ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ يَغْلِبُوا أَلْفاً مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَفْقَهُونَ .
خداوند به پيامبرش مىگويد : اى محمّد ! اصحابت را به جنگ تشويق كن و به آنان خبر بده كه آنها مىتوانند با دشمنان خدا و دشمنان خود مقابله كنند ، حتّى اگر عدد دشمنان ده برابر آنها باشد ؛ زيرا مؤمنان فرمان خدا را درك مىكنند و به روز قيامت ايمان دارند و نيز اعتقاد دارند كه از طريق جهاد و شهادت مىتوان به خوشبختى دست يافت . ازاينرو ، اين مؤمنان با نيت راستين و ارادهء نيرومند مىجنگند ؛ امّا كافران فرمان خدا را نمىدانند و معاد را باور ندارند و به همين سبب ، [ در حالى به جنگ مىپردازند كه ] مىخواهند زندگى خود را حفظ كنند و از نابودى آن به شدت بيم دارند .
الْآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْكُمْ وَ عَلِمَ أَنَّ فِيكُمْ ضَعْفاً فَإِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ صابِرَةٌ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ أَلْفٌ يَغْلِبُوا أَلْفَيْنِ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ اللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ .
مفسران و فقيهان دربارهء اين آيه ، سخن را به درازا كشاندهاند : برخى از آنها گفتهاند : اين آيه نسخكنندهء آيه پيشين است كه بر مسلمانان واجب مىكرد تا از برابر ده نفر فرار نكند . برخى گفتهاند : اين فرمان كه يك نفر در برابر ده نفر به مقابله برخيزد بر مسلمانان دشوار آمد ازاينرو خدا اين حكم را تخفيف داد و فرمود :
« الْآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْكُمْ . . . » .
فقها با استناد به همين آيه فتوا دادهاند كه هرگاه تعداد سپاه كافران كمتر از دو برابر سپاه مسلمانان باشد ، فرار از جنگ حرام است . ما ، در تفسير آيهء 15 از همين سوره بيان كرديم كه فقها در اين باره نمىتوانند فتوا صادر كنند ، و بايد امر در اين مورد ، به فرمانده آگاه و امين سپرده شود .
برايناساس ، ما ترجيح مىدهيم كه اين آيه و آيهء قبلى به طور كلّى دربارهء بيان حكم فرار از جنگ نازل نشدهاند ، بلكه اين دو آيه به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و اصحاب او اختصاص دارند و ديگران را در بر نمىگيرند . البته خدا داناتر است .