التخفيف : برداشتن سختى .
الضّعف : به كسر ضاد از مضاعفه گرفته شده و به معناى دوچندان شدن چيز است . و به فتح ضاد ، يعنى ضدّ نيروى مادّى و معنوى ( ناتوانى ) و همچنين است اگر به ضم ضاد خوانده شود . برخى گفتهاند : در صورتى كه به ضم خوانده شود ، به ضعف و كمبود عقل اختصاص دارد .
اعراب
« حَسْبُكَ اللَّهُ »
مبتدا و خبر . اين مطلب در آيهء 62 هم بيان شد .
« مَنِ اتَّبَعَكَ » ،
« مَنِ »
در محل رفع و عطف است بر اسم جلاله .
« إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشْرُونَ » ،
« مِنْكُمْ »
خبر مقدم براى
« يَكُنْ »
و
« عِشْرُونَ »
اسم آن است .
تفسير
يا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَسْبُكَ اللَّهُ وَ مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ .
برخى گفتهاند : معناى آيه اين است كه خدا تو و نيز مؤمنانى را كه از تو پيروى مىكنند كفايت مىكند . بنابراين تفسير ، محلّ
« مَنِ »
منصوب و عطف بر كاف در
« حَسْبُكَ »
است . امّا نظريهء ما نظريهء كسى است كه مىگويد : محلّ
« مَنِ »
مرفوع و عطف است بر اسم جلاله و در اين صورت ، معناى آيه اين است : اى محمّد ! خدا و ايمانآورندگان به رسالتت ، تو را كفايت مىكنند . دليل ما بر اثبات اين نظريه ، آيهء 62 است كه مىگويد :
« فَإِنَّ حَسْبَكَ اللَّهُ هُوَ الَّذِي أَيَّدَكَ بِنَصْرِهِ وَ بِالْمُؤْمِنِينَ » .
اين آيه آشكارا نشان مىدهد كه خدا و مؤمنان محمّد را يارى كردند بنابراين آيهء
« حَسْبُكَ اللَّهُ وَ مَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ »
نيز چنين است . در هر حال ، هدف آن است كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله اطمينان پيدا كند كه نبرد او با كافران ، در هر صورت ، تضمين شده است ؛ زيرا نيرويى كه پشتيبانىاش مىكند ، مغلوب هيچ نيرويى نمىشود .