تخطي إلى المحتوى الرئيسي

التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — صفحة 475

مساهمون:

ص٤٧٥
افراد آن با آتش زنده مىماند ؛ به بيانى ديگر آب براى زندگى انسان به موجب سرشت و آفرينش او امرى ضرورى است و نيز براى زندگى ساير افراد و انواع حيوان و گياه و اقسام آن . و اين ، با بودن آفريده‌هايى كه آتش براى زندگى آنها ضرورت دارد ، هيچ منافاتى ندارد . حشره‌شناسان مىگويند : نوعى حشره وجود دارد كه جز در هواى مسموم و چاه‌هاى نفت نمىتواند زندگى كند .
قالَ فَاهْبِطْ مِنْها فَما يَكُونُ لَكَ أَنْ تَتَكَبَّرَ فِيها فَاخْرُجْ إِنَّكَ مِنَ الصَّاغِرِينَ .
برخى گفته‌اند : ضمير « منها » به بهشت برمىگردد . برخى گفته‌اند : به آسمان برمىگردد . ما به جزئيات اهميّت نمىدهيم ؛ زيرا در قرآن و سنّت از آن سخنى به ميان نيامده است و به سخن گفتن اجمالى در اين‌باره بسنده مىكنيم . سياق سخن نشان مىدهد كه ضمير به درجهء بلند در پيشگاه خداوند برمىگردد و معناى آيه اين است : خداوند به عنوان كيفر خودخواهى و خوددارى ابليس از اطاعت او ، وى را از رحمت خويش دور و به نفرينش گرفتار كرد ؛ زيرا سجده كردن اطاعت خداست و نه اطاعت آدم و هركس كه اين حقّ را به خودش بدهد كه حكم خدا را نپذيرد ، سزاوار نفرين او تا روز قيامت خواهد بود .
قالَ أَنْظِرْنِي إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ .
به سبب نيازى كه در خود ابليس بود به زودى آن را بيان خواهد كرد از خدا خواست كه او را تا روز قيامت مهلت دهد .
قالَ إِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ .
برخى گفته‌اند : ابليس خواست كه او را تا روزى كه تمام مردگان براى بازپرسى و گرفتن پاداش زنده مىشوند ، مهلت دهد و خداوند اين درخواست او را رد كرد و وى را تا روزى مهلت داد كه تمام زندگان در اين روز مىميرند و در آيهء 38 از سورهء حجر بدين موضوع اشاره شده است : « گفت : تو در شمار مهلت‌يافتگانى تا آن روزى كه وقتش معلوم است » . مراد از اين روز همان ساعتى است كه در صور دميده مىشود و آيهء 68 از سورهء زمر به اين امر دلالت دارد : « و در صور دميده شود پس هركه در آسمان‌ها و هركه در زمين است بيهوش مىشود . . . » .