دشمنى از مصاديق دشمنى ميان نيكى و بدى و ميان حقّ و باطل است .
سؤال : از آيه چنين استفاده مىشود كه خدا از ميان اشرار ، دشمنانى براى پيامبران قرار داده است ، بنابراين ، چرا آنان را بهسبب دشمنى با پيامبران مجازات مىكند ؟
وانگهى چگونه خدا به پيروى از پيامبران دستور داده ، درحالىكه براى آنان دشمنانى قرار داده كه در برابر ايشان مقاومت ، و مردم را تشويق مىنمايند تا به اين پيامبران و نبوّت ايشان كفر ورزند ؟
پاسخ : خدا پيامبران را برانگيخت و دعوت به توحيد ، عدالت و كنار گذاشتن ستم و بتپرستى را وظيفهء آنان قرار داد . بالطبع اين وظيفه ايجاب مىكند كه تضاد و كشمكش ميان پيامبران و بتپرستان و استثمارگران به وجود آيد . برايناساس ، خدا سبب بعثت ، و بعثت سبب دشمنى است و بههميندليل ، بهطور مجاز ، دشمنى به خدا نسبت داده شده است . خدا به نقل از زبان نوح مىگويد : « . . . اى پروردگار من ! من قوم خود را شب و روز دعوت كردم و دعوت من جز به فرارشان نيفزود » . « 1 » در اينجا فرار به دعوت نوح نسبت داده شده و دعوت او به امر خدا . براى اينكه موضوع بيشتر روشن گردد ، اين مثال را مىزنيم : مردى براى فرزندش ، ثروتى برجاى مىنهد و اين ثروت سبب دشمنى حسودان به وى مىشود ، لذا از باب مجاز مىگويند : پدرش براى او حسودانى را به وجود آورد .
يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلى بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُوراً .
« زُخْرُفَ الْقَوْلِ » ،
يعنى سخن دروغى كه انسان را به شبهه بيندازد ؛ ظاهر آن رحمت و درونش عذاب باشد . معناى آيه اين است : برخى از اشرار برخى ديگر را از اين طريق وسوسه مىكنند كه باطل را به صورت حق جلوه مىدهند تا آنجا را به كارهاى زشت و دشمنى با حق و طرفداران آن وادار سازند .
وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ ما فَعَلُوهُ
ضمير
« فَعَلُوهُ »
به عمل قبيح برمىگردد كه مراد همان دشمنى با پيامبران و وسوسهء يكديگر است . معناى اين جمله آن است كه
هامش
( 1 ) . نوح ( 71 ) آيهء 5 - 6 .