سؤال : كسى كه خدا و يا پيامبرش را دشنام دهد ، كشتن او واجب است ، درحالىكه اين آيه دلالت مىكند كه بايد امر او را به روز قيامت واگذار كرد و او در آنجا مورد بازپرسى قرار مىگيرد و عذاب مىشود ؟
پاسخ : اين آيه در مكّه نازل شد ؛ يعنى زمانىكه مسلمانان ضعيف بودند و هنوز اجازهء جنگ به آنان داده نشده بود ؛ زيرا جنگ در آن زمان براى مسلمانان نوعى خودكشى محسوب مىشد . امّا وقتىكه اسلام قدرت و حكومت پيدا كند ، حكم اعدام دربارهء كسىكه خدا و يا پيامبر او را دشنام دهد بايد اجرا شود و به تأخير انداختن و تعطيل كردن اين حكم جايز نيست .
وَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ لَئِنْ جاءَتْهُمْ آيَةٌ لَيُؤْمِنُنَّ بِها .
خداوند پيامبرش حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و آله را با دلايل كافى بر اثبات نبوت وى تأييد كرد ، بهگونهاى كه براى كسى كه واقعا طالب حق باشد ترديدى باقى نمىماند . امّا مشركان قريش از محمّد صلّى اللّه عليه و آله معجزات ويژهاى را درخواست كردند و ارائهء اين معجزات را شرط ايمان آوردن خود قرار دادند و با تأكيد فراوان ياد كردند كه در صورت برآورده شدن تقاضايشان ، محمّد صلّى اللّه عليه و آله را تصديق كنند . ازاينرو ، خدا به پيامبرش دستور داد كه به آنها بگويد :
« همهء معجزهها در نزد خداست » و او معجزهاى را نازل مىكند كه حجت براى همهء انسانها باشد و امّا اگر چنين نباشد ، يا آن را نازل مىكند و يا با حكمت و قضاى خود از نازل كردنش امتناع مىورزد . مؤمنان آرزو كردند كه خدا ، خواستهء كافران را مستجاب كند تا شايد آنها مسلمان شوند و ايمان آورند . لذا خدا به مؤمنان خطاب كرد :
وَ ما يُشْعِرُكُمْ أَنَّها إِذا جاءَتْ لا يُؤْمِنُونَ ؛
يعنى اى مؤمنان ! شما از كجا مىدانيد كه هرگاه خداوند معجزهاى را كه كافران پيشنهاد كردهاند نازل كند ، آنها از كفر و دشمنى خود دست برمىدارند ؟ دراينباره ، در تفسير آيهء 34 و 37 از همين سوره و نيز در جلد 1 به تفصيل سخن گفته شد .
وَ نُقَلِّبُ أَفْئِدَتَهُمْ وَ أَبْصارَهُمْ كَما لَمْ يُؤْمِنُوا بِهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ
« نُقَلِّبُ أَفْئِدَتَهُمْ وَ أَبْصارَهُمْ »